Παρά την επικοινωνιακή επίθεση της «Ελληνικός Χρυσός» με αφορμή την παραγωγή του πρώτου συμπυκνώματος χαλκού-χρυσού στις Σκουριές Χαλκιδικής, αυτό δεν αποτελεί κανένα «επενδυτικό επίτευγμα», σύμφωνα με τους ΠΡΑΣΙΝΟΥΣ -Οικολογία.
Αποτελεί την επίσημη επιβεβαίωση μιας διαρκούς περιβαλλοντικής και κοινωνικής τραγωδίας, η οποία σφραγίστηκε από την καταστροφή μίας από τις πιο ευαίσθητες και πολύτιμες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας.
Το τοπίο στις Σκουριές σήμερα προκαλεί αποτροπιασμό: η αποψίλωση του αρχέγονου δάσους, η καταστροφή των υδροφόρων οριζόντων και η αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος συνθέτουν την πραγματικότητα πίσω από την εταιρική προπαγάνδα. Παρά τις κυβερνητικές διευκολύνσεις και τη συστηματική καταστολή, η τοπική κοινωνία και το περιβαλλοντικό κίνημα επαναδραστηριοποιούνται, δηλώνοντας πως ο αγώνας για το νερό, τον αέρα και τη γη της Χαλκιδικής παραμένει ζωντανός.
Για τον οικολογικό χώρο, οι Σκουριές υπήρξαν το σύμβολο ενός μεγάλου αγώνα ενάντια στους χρυσοθήρες. Ήδη από το 2009, με την πρώτη επίσκεψη του Πράσινου Ευρωβουλευτή, Μιχάλη Τρεμόπουλου, στη Μεγάλη Παναγία, το ζήτημα της καταστροφικής εξόρυξης χρυσού μεταφέρθηκε στο ευρωπαϊκό και ελληνικό προσκήνιο ενώ πιέστηκαν και άλλοι πολιτικοί χώροι να πάρουν σαφή θέση. Η ενασχόλησή του υπήρξε σταθερή από τη δεκαετία του ’80-90: με την οργάνωση κινηματικού κάμπινγκ όταν το μέτωπο ήταν στην περιοχή του Σταυρού, με τη μαζική συμμετοχή στα μεγάλα συλλαλητήρια της Θεσσαλονίκης, με τη συγκρότηση εξειδικευμένης ομάδας εργασίας για τα μεταλλεία, με τη διεθνή καμπάνια κατά τη θητεία του δεύτερου Πράσινου Ευρωβουλευτή Νίκου Χρυσόγελου, φέρνοντας στην Ευρώπη φωνές και εμπειρογνώμονες που αποκάλυψαν τις πρακτικές των μεταλλευτικών πολυεθνικών. Ένας αγώνας που επεκτάθηκε ενάντια στα χρυσωρυχεία στη Θράκη.
Η εξέλιξη της υπόθεσης υπήρξε μια βαριά απογοήτευση για την αγωνιζόμενη κοινωνία της Β.Α. Χαλκιδικής. Παρά τις προεκλογικές διακηρύξεις για ακύρωση της επένδυσης, η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (2015-2019) εγκατέλειψε το κίνημα και λειτούργησε ως γέφυρα για τη σταδιακή εμπέδωση της Eldorado Gold. Παρά την αρχική απόρριψη της ανεφάρμοστης τεχνικής μελέτης μεταλλουργίας (flash smelting), ο τότε Υπουργός Περιβάλλοντος Π. Σκουρλέτης (2015-2016) υποχώρησε υπογράφοντας κομβικές εγκρίσεις (όπως για το εργοστάσιο εμπλουτισμού και τον ΧΥΤΕΑ Κοκκινόλακκα) επικαλούμενος το ΣτΕ, ενώ με την προσφυγή στη Διαιτησία εγκλώβισε το Δημόσιο αντί να κηρύξει την εταιρεία έκπτωτη.
Ως Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος, ο Σ. Φάμελλος (2016-2019) ανέλαβε τη «διαχείριση της νομιμότητας», υπογράφοντας σειρά προσωρινών αδειών λειτουργίας και αδειοδοτήσεων. Μετατρέποντας έναν αγώνα ζωής σε γραφειοκρατική διευθέτηση, επέτρεψε στην πολυεθνική να διατηρήσει τις υποδομές της και να προετοιμάσει το έδαφος για την αποικιοκρατικού τύπου σύμβαση που σφράγισε στη συνέχεια η κυβέρνηση της ΝΔ (Ν. 4785/2021).
Η στάση αυτή στέρησε από την τοπική κοινωνία την πολιτική κάλυψη που χρειαζόταν για να αποτραπεί η μη αναστρέψιμη οικολογική βλάβη.
Σήμερα, απέναντι στο επιχειρούμενο greenwashing της εταιρείας (καταπράσινες διαφημίσεις και χορηγίες για φυτεύσεις δέντρων στον Δήμο Θεσσαλονίκης), οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ – Οικολογία θεωρούν πως ήρθε η ώρα για να ξανατεθούν τα ζητήματα της οικολογικής κριτικής και να διασωθεί οτιδήποτε είναι εφικτό, έστω και τώρα.
Γι’ αυτό ζητούν:
-
Στήριξη των τοπικών επιτροπών αγώνα. Θεσμοθέτηση Συμβουλίου Κοινωνικού Ελέγχου με τη συμμετοχή τοπικών φορέων, επιστημονικών συλλόγων και ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για τη παρακολούθηση των περιβαλλοντικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.
-
Αναθεώρηση των Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) & εφαρμογή της Περιβαλλοντικής Ευθύνης. Επιβολή ελέγχων από ενισχυμένο και ανεξάρτητο Σώμα Επιθεωρητών Περιβάλλοντος. Υποχρεωτική εφαρμογή των αυστηρότερων Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών για τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων και την προστασία του υδροφόρου ορίζοντα. Άμεση ενεργοποίηση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» (Π.Δ. 148/2009). Πλήρης αποκατάσταση κάθε διαπιστωμένης ρύπανσης στο έδαφος και τα ύδατα. Οι ενδείξεις για διασπορά βαρέων μετάλλων και επικίνδυνων ρύπων στην ευρύτερη περιοχή επιβάλλουν εκτεταμένους, ανεξάρτητους ελέγχους στο οικοσύστημα και στην τροφική αλυσίδα.
-
Αύξηση των εγγυητικών επιστολών & μεταλλευτικών δικαιωμάτων. Δραστική αύξηση των μεταλλευτικών δικαιωμάτων (royalties) υπέρ του Δημοσίου, συνδεδεμένη με τις διεθνείς τιμές των μεταλλευμάτων. Αναπροσαρμογή των εγγυητικών επιστολών που καταθέτει η εταιρεία, ώστε να καλύπτουν το πλήρες πραγματικό κόστος αποκατάστασης του δάσους και των τοπίων εξόρυξης, χωρίς καμία επιβάρυνση των πολιτών.
