Κίνητρα για μεγάλες επενδύσεις σημαίνει καταστροφή του περιβάλλοντος και της ποιότητα ζωής των τοπικών κοινωνιών
Είναι προφανές ότι το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης για τα κίνητρα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων ανοίγει διάπλατα μια ακόμη πόρτα για την καταστροφή του φυσικού πλούτου της χώρα μας και την αποδυνάμωση της φωνής των τοπικών κοινωνιών.
Διότι τί άλλο σημαίνει κίνητρα για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων; Όροι και προϋποθέσεις όπου οι επενδυτές δεν μπορούν να βρουν σε καμία άλλη χώρα της Ευρώπης και της Μεσογείου.
Για το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών, το ζήτημα δεν είναι αν η χώρα χρειάζεται επενδύσεις. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι με ποιους όρους πραγματοποιούνται, ποιος αποφασίζει, ποιος αναλαμβάνει το κόστος και ποιος διασφαλίζει το δημόσιο, το τοπικό και το περιβαλλοντικό συμφέρον.
Οι Δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες δεν μπορεί να πληροφορούνται απλώς αποφάσεις που μπορούν να επηρεάσουν για δεκαετίες τη χρήση γης, το φυσικό περιβάλλον, τις υποδομές, την κυκλοφορία, τους υδάτινους πόρους και συνολικά τη φυσιογνωμία μιας περιοχής.
Κατώτερο των περιστάσεων και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ που απλώς ανέφερε την ανάγκη ενίσχυσης της γνώμης των Δημοτικών Συμβουλίων, της συμμετοχή εκπροσώπων των δήμων στην αξιολόγηση των επενδύσεων, στα ανταποδοτικά οφέλη και τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων τοπικών υποδομών και στην ανάγκη σεβασμού των χωροταξικών και πολεοδομικών όρων, αλλά τελικά χαρακτήρισε το νομοσχέδιο «θετικό». Όταν δήμοι και τοπικές κοινωνίες θα προσφεύγουν απροστάτευτοι σωρηδόν στο Συμβούλιο της Επικρατείας για να μην παραβιαστεί το Σύνταγμα στον τόπο τους, τότε θα ψάχνει το θετικό πρόσημο της στάσης του.
Το «δύναται» για τα Κλιματικά Σύμφωνα πρέπει να γίνει ουσιαστική συμμετοχή
Ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 36 του νομοσχεδίου για το Κλιματικό Σύμφωνο Επένδυσης. Η διάταξη προβλέπει τη δυνατότητα σύναψης συμφώνου με περιβαλλοντικές και κλιματικές δεσμεύσεις στο πλαίσιο στρατηγικών επενδύσεων και προβλέπει ότι ο οικείος Δήμος «δύναται» να συμμετέχει στη διαδικασία χωρίς καμία δέσμευση.
Για το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών, η συμμετοχή αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως προαιρετική δυνατότητα αλλά ως απαράβατος όρος.
Όταν μια μεγάλη επένδυση έχει άμεσο περιβαλλοντικό και χωρικό αποτύπωμα σε έναν Δήμο, η συμμετοχή του Δήμου στις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις της επένδυσης πρέπει να είναι θεσμικά κατοχυρωμένη.
Το Κλιματικό Σύμφωνο δεν μπορεί να αποτελεί ένα συμπληρωματικό έγγραφο χωρίς ουσιαστική σύνδεση με τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Πρέπει να αποτελεί εργαλείο με συγκεκριμένους, ελέγξιμους και μετρήσιμους στόχους για:
• την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας,
• τον περιορισμό των εκπομπών και του ενεργειακού αποτυπώματος,
• την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή,
• την προστασία των υδάτινων πόρων,
• τη βιώσιμη κινητικότητα,
• την ανθεκτικότητα των τοπικών υποδομών,
• την αποκατάσταση πιθανών περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Καμία παράκαμψη του τοπικού πολεοδομικού σχεδιασμού
Εξίσου κρίσιμο είναι το ζήτημα της συμβατότητας των μεγάλων επενδύσεων με τα Τοπικά Πολεοδομικά και Χωροταξικά Σχέδια.
Τα σχέδια αυτά δεν μπορούν να εκπονούνται με πολυετείς διαδικασίες διαβούλευσης και σχεδιασμού και στη συνέχεια να αντιμετωπίζονται ως εμπόδιο που μπορεί να παρακάμπτεται όταν εμφανίζεται μία μεγάλη επένδυση. Ο τοπικός πολεοδομικός και χωροταξικός σχεδιασμός αποτελεί βασικό εργαλείο προστασίας του δημόσιου χώρου, του φυσικού περιβάλλοντος και της ισόρροπης ανάπτυξης.
Όχι το κόστος στους Δήμους και τα κέρδη αλλού
Μία μεγάλη επένδυση δημιουργεί σημαντικές νέες ανάγκες: οδικές συνδέσεις, ύδρευση, αποχέτευση, διαχείριση αποβλήτων, ηλεκτροδότηση, κυκλοφοριακές παρεμβάσεις και άλλες δημόσιες υποδομές. Όμως δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για επιβάρυνση – υποχρέωση των επενδυτών που σημαίνει άμεση μεταφορά στους ήδη πιεσμένους δημοτικούς προϋπολογισμούς.
Το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών θεωρεί αναγκαίο κάθε μεγάλο επενδυτικό σχέδιο να συνοδεύεται από σαφή αποτύπωση του κόστους που δημιουργεί στις δημόσιες υποδομές και από συγκεκριμένο μηχανισμό κάλυψής του.
Η πράσινη ανάπτυξη απαιτεί δημοκρατία και λογοδοσία
Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να οικοδομηθεί χωρίς τις τοπικές κοινωνίες.
Η προστασία του περιβάλλοντος, η κλιματική ανθεκτικότητα και η βιώσιμη ανάπτυξη δεν εξασφαλίζονται μόνο με ταχύτερες αδειοδοτήσεις ή οικονομικά κίνητρα. Απαιτούν διαφάνεια, συμμετοχή, λογοδοσία, επιστημονική τεκμηρίωση και ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών θέτει στο δημόσιο διάλογο την ανάγκη για ένα επενδυτικό πλαίσιο στο οποίο:
οι Δήμοι θα συμμετέχουν ουσιαστικά στις αποφάσεις, οι τοπικές κοινωνίες θα ενημερώνονται και θα ακούγονται, οι περιβαλλοντικές δεσμεύσεις θα είναι συγκεκριμένες και ελέγξιμες και κάθε επένδυση θα σέβεται τον τοπικό και χωροταξικό σχεδιασμό.
Οι επενδύσεις πρέπει να αποτελέσουν εργαλείο τοπικής βιωσιμότητας. Για να συμβεί όμως αυτό, η ανάπτυξη πρέπει να αφήνει θετικό και μετρήσιμο αποτύπωμα στον τόπο όπου πραγματοποιείται και να μην μεταφέρει το περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό κόστος στις επόμενες γενιές.
