ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία: Η διαφάνεια δεν είναι επικοινωνιακή βιτρίνα- Η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί με εικονικές επιδόσεις
Μια εικόνα δήθεν εκσυγχρονισμένου και διαφανούς κράτους παρουσιάζει η κυβέρνηση ενώ στην πράξη αλλοιώνεται η ουσία της ανοιχτής διακυβέρνησης, τονίζουν οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία. Απέναντι στο φαινόμενο «opendatawashing», όπου η εικόνα υπερισχύει της πραγματικότητας και οι δείκτες μετατρέπονται σε εργαλείο επικοινωνιακής διαχείρισης, οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία καταθέτουν προτάσεις για λογοδοσία, διαφάνεια και συμμετοχή των πολιτών.
Η κυβέρνηση προβάλλει πλατφόρμες αξιολόγησης ως απόδειξη συμμετοχής των πολιτών και βελτίωσης των δημόσιων υπηρεσιών. Στην πραγματικότητα, όμως, εμφανίζονται Δήμοι να λαμβάνουν άριστες αξιολογήσεις για υπηρεσίες που δεν διαθέτουν, όπως το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» ενώ άλλοι βαθμολογούνται αρνητικά για υπηρεσίες που δεν υπάγονται καν στις αρμοδιότητές τους, όπως οι Υπηρεσίες Δόμησης. Όλα αυτά βασίζονται συχνά σε ελάχιστες συμμετοχές, ακόμη και ενός ή δύο χρηστών ανά Δήμο, γεγονός που στερεί κάθε στατιστική αξιοπιστία από τα αποτελέσματα.
Την ίδια ώρα, μέσω της πλατφόρμας αξιολόγησης των Δήμων από το κεντρικό κράτος (deiktesota.gov.gr), απονέμονται υψηλές βαθμολογίες σε σχέδια και κείμενα που σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν πρόχειρες αντιγραφές, με ελλιπές, ασύνδετο ή παρωχημένο περιεχόμενο. Παράλληλα, ως επιτυχία εμφανίζεται ακόμη και η δημοσιονομική «αυτοτέλεια» που επιτυγχάνεται μέσω της αυξημένης φορολογικής επιβάρυνσης των πολιτών, αντί να αξιολογείται η ποιότητα των υπηρεσιών και η αποτελεσματικότητα της διοίκησης.
Την ίδια στιγμή, η Διαύγεια, ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία διαφάνειας που δημιούργησε ποτέ η ελληνική δημόσια διοίκηση, έχει ουσιαστικά εγκαταλειφθεί. Εδώ και χρόνια δεν διαθέτει σύγχρονες δυνατότητες αναζήτησης, διασύνδεσης και ανίχνευσης των δημοσίων εγγράφων, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την ουσιαστική αξιοποίησή της από τους πολίτες, τους ερευνητές και τους δημοσιογράφους. Αντί να επενδύεται στη λειτουργική αναβάθμιση των δημόσιων ψηφιακών εργαλείων, δίνεται η εντύπωση ότι προτεραιότητα αποτελεί η προβολή του ψηφιακού μετασχηματισμού μέσω ημερίδων, συνεδρίων και επικοινωνιακών δράσεων.
Παράλληλα, συνεχίζεται η κατακερματισμένη ανάπτυξη νέων ψηφιακών πλατφορμών, με διαδοχικές αναθέσεις σε συγκεκριμένους προμηθευτές λογισμικού, χωρίς ενιαία αρχιτεκτονική, χωρίς διαλειτουργικότητα και χωρίς ουσιαστική αξιοποίηση των ήδη υπαρχόντων πληροφοριακών συστημάτων. Το αποτέλεσμα είναι η διαρκής επιβάρυνση του δημόσιου προϋπολογισμού και η δημιουργία ενός πολύπλοκου και ακριβού ψηφιακού συστήματος.
Η λογοδοσία, η διαφάνεια και η συμμετοχή των πολιτών δεν μπορούν να μετατρέπονται σε εικονική πραγματικότητα.
Εν τω μεταξύ, οι απευθείας αναθέσεις εξακολουθούν να αυξάνονται, οι τεχνικές μελέτες και τα ουσιώδη στοιχεία που συνοδεύουν δημόσιες συμβάσεις παραμένουν συχνά δυσπρόσιτα, ενώ η εθνική πύλη Ανοιχτών Δεδομένων (data.gov.gr) εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του σκοπού για τον οποίο δημιουργήθηκε, χωρίς να παρέχει τον πλούτο διοικητικών δεδομένων που απαιτεί μια πραγματικά ανοικτή δημόσια διοίκηση.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει στην ψήφιση σειράς νομοθετικών πρωτοβουλιών για τη διαφάνεια, χωρίς όμως να έχουν ολοκληρωθεί κρίσιμες εφαρμοστικές αποφάσεις, χωρίς την αναγκαία στελέχωση των ελεγκτικών μηχανισμών και χωρίς αποτελεσματικό σύστημα κυρώσεων για όσους παραβιάζουν τις υποχρεώσεις διαφάνειας και λογοδοσίας.
Η δημοκρατία δεν μετριέται με ωραία γραφήματα και πλατφόρμες. Μετριέται από το αν ο πολίτης μπορεί να γνωρίζει, να ελέγχει και να συμμετέχει.
Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία διεκδικούν:
-
Την υποχρεωτική ανάρτηση στη Διαύγεια όλων των διοικητικών εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή της Δημόσιας Διοίκησης, με πλήρη δυνατότητα αναζήτησης, διασύνδεσης και αξιοποίησης.
-
Την υποχρεωτική δημοσίευση όλων των μελετών, τεχνικών εκθέσεων και συνοδευτικών εγγράφων για κάθε έργο, προμήθεια ή σύμβαση.
-
Την υπαγωγή της Διαύγειας, του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων και της εθνικής πύλης Ανοιχτών Δεδομένων σε ουσιαστικό έλεγχο από τις Ανεξάρτητες Αρχές (Εθνική Αρχή Διαφάνειας, Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και Συνήγορο του Πολίτη), με την αντίστοιχη ενίσχυση της στελέχωσής τους.
-
Τη δημιουργία σε κάθε ψηφιακή υπηρεσία της Δημόσιας Διοίκησης μηχανισμού αξιολόγησης της χρηστικότητας από τους πολίτες, με δημόσια δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων και των σχετικών μεταδεδομένων.
-
Την κατάργηση της πλατφόρμας deiktesota.gov.gr
και την αντικατάστασή της από ένα πραγματικό σύστημα αντικειμενικών, επιστημονικά τεκμηριωμένων δεικτών. -
Τον εμπλουτισμό του data.gov.gr με δείκτες περιβαλλοντικού ισοζυγίου, χρηστής διοίκησης, λογοδοσίας και κοινωνικής συμμετοχής.
-
Την καθολική εφαρμογή του εσωτερικού ελέγχου σε κάθε Διεύθυνση της Δημόσιας Διοίκησης, με ουσιαστική εποπτεία από το Ελεγκτικό Συνέδριο και την Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
-
Τη θέσπιση κυρώσεων για δημόσιους λειτουργούς που αρνούνται αδικαιολόγητα την πρόσβαση των πολιτών σε δημόσια έγγραφα.
-
Την υποχρεωτική δημόσια διαβούλευση και αιτιολογημένη έκθεση σκοπιμότητας για κάθε σημαντική διοικητική απόφαση.
-
Την καθιέρωση ετήσιων εκθέσεων λογοδοσίας για κάθε Διεύθυνση της Δημόσιας Διοίκησης, με συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης και δημόσιο απολογισμό.
Η διαφάνεια, η λογοδοσία και η κοινωνική συμμετοχή δεν είναι επικοινωνιακά συνθήματα ούτε κυβερνητική επιλογή που επεκτείνεται ή συρρικνώνεται κατά το δοκούν. Αποτελούν θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές και αναφαίρετο δημοκρατικό δικαίωμα κάθε πολίτη.
Οι πληροφορίες που παράγει το κράτος ανήκουν στην κοινωνία. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να τις αποκτούν, να τις επεξεργάζονται, να τις αξιολογούν και να ασκούν ουσιαστικό δημοκρατικό έλεγχο.
Η δημοκρατία δεν φοβάται τη διαφάνεια. Αντίθετα, χωρίς πραγματική διαφάνεια, η δημοκρατία αδειάζει από το περιεχόμενό της.
