Νέα εποχή οικονομικής εποπτείας στους Δήμους – Αυστηρότεροι έλεγχοι στους προϋπολογισμούς και τις ΔΕΥΑ
Αλλάζει το μοντέλο παρακολούθησης των οικονομικών των ΟΤΑ – Νέα εργαλεία ελέγχου από τα Υπουργεία Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Σε μια νέα φάση οικονομικής εποπτείας εισέρχεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς θεσπίζεται νέο πλαίσιο για την παρακολούθηση της εκτέλεσης των προϋπολογισμών των Δήμων, των Περιφερειών, των νομικών τους προσώπων και των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ).
Με κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, αναμορφώνεται η λειτουργία του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας των ΟΤΑ, με στόχο την έγκαιρη καταγραφή αποκλίσεων και την ενίσχυση της δημοσιονομικής παρακολούθησης.
Η νέα διαδικασία σηματοδοτεί αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η οικονομική πορεία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς εισάγονται πιο στοχευμένα κριτήρια ελέγχου για την εκτέλεση των προϋπολογισμών και ιδιαίτερη παρακολούθηση σε φορείς με αυξημένες οικονομικές προκλήσεις, όπως οι ΔΕΥΑ.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο αποσκοπεί στη μεγαλύτερη διαφάνεια, στην καλύτερη διαχείριση των δημόσιων πόρων και στην αποφυγή οικονομικών αποκλίσεων που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των Δήμων.
Από την πλευρά της Αυτοδιοίκησης, το ζήτημα αναμένεται να προκαλέσει συζήτηση, καθώς οι Δήμοι καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην οικονομική πειθαρχία, στην υλοποίηση έργων και στην κάλυψη των αυξημένων κοινωνικών και λειτουργικών αναγκών των τοπικών κοινωνιών.
Το νέο μοντέλο εποπτείας αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικά θεσμικά θέματα του επόμενου διαστήματος, καθώς επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι Δήμοι σχεδιάζουν και εκτελούν τις πολιτικές τους.
Σύμφωνα με το myota.gr, η απόφαση (Αριθμ. 38672, ΦΕΚ Β’ 4204/10.7.2026) εκδίδεται κατ’ εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026) και αντικαθιστά το προηγούμενο καθεστώς παρακολούθησης των προϋπολογισμών μέσω των Ολοκληρωμένων Πλαισίων Δράσης (ΟΠΔ), δημιουργώντας μία νέα διοικητική διαδικασία με περισσότερο στοχευμένους οικονομικούς ελέγχους.
Νέος Πίνακας Οικονομικής Στοχοθεσίας
Στο επίκεντρο της απόφασης βρίσκεται ο νέος Πίνακας Οικονομικής Στοχοθεσίας, μέσω του οποίου κάθε δήμος, περιφέρεια και νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου θα αποτυπώνει σε μηνιαία βάση:
-
τα προϋπολογισμένα έσοδα,
-
τις δαπάνες,
-
το ισοζύγιο,
-
τις απλήρωτες υποχρεώσεις,
-
το οικονομικό αποτέλεσμα,
-
καθώς και την πορεία των ιδίων εσόδων.
Η στοχοθεσία οργανώνεται ανά πηγή χρηματοδότησης και επιτρέπει στο Παρατηρητήριο να παρακολουθεί διαρκώς την εκτέλεση του προϋπολογισμού και όχι μόνο την τελική εικόνα στο τέλος του οικονομικού έτους.
Τρεις βασικοί οικονομικοί έλεγχοι
Η νέα διαδικασία βασίζεται σε τρεις κύριους δείκτες αξιολόγησης.
Το Παρατηρητήριο θα εξετάζει:
-
την επίτευξη του στόχου του οικονομικού αποτελέσματος του τακτικού προϋπολογισμού,
-
την πορεία των ιδίων εσόδων των φορέων,
-
την εξέλιξη των εσόδων από μεταβιβάσεις εκτός τακτικού προϋπολογισμού (προγράμματα, επιχορηγήσεις κ.ά.).
Για κάθε δείκτη θα υπολογίζεται τόσο η ποσοτική όσο και η ποσοστιαία απόκλιση σε σχέση με τους στόχους που έχουν τεθεί στον εγκεκριμένο προϋπολογισμό.
Πότε ενεργοποιείται το Παρατηρητήριο
Η απόφαση καθορίζει για πρώτη φορά συγκεκριμένα όρια πάνω από τα οποία μία οικονομική απόκλιση χαρακτηρίζεται «ουσιώδης».
Ειδικότερα, προβληματική θεωρείται μεταξύ άλλων:
-
απόκλιση άνω του 10% στο οικονομικό αποτέλεσμα ή στο ισοζύγιο,
-
απόκλιση άνω του 10% στα ίδια έσοδα,
-
απόκλιση άνω του 30% στις μεταβιβάσεις εκτός τακτικού προϋπολογισμού,
-
υπέρμετρη συσσώρευση ληξιπρόθεσμων ή απλήρωτων υποχρεώσεων,
-
καθώς και όταν οι εκκρεμείς υποχρεώσεις υπερβαίνουν τα διαθέσιμα κατά τουλάχιστον 40%.
Τουλάχιστον τρεις έλεγχοι κάθε χρόνο
Σε αντίθεση με το προηγούμενο σύστημα, το Παρατηρητήριο θα πραγματοποιεί τουλάχιστον τρεις κύκλους ελέγχων κάθε οικονομικό έτος.
Εφόσον διαπιστωθούν σοβαρές αποκλίσεις:
-
θα διερευνώνται τα αίτια,
-
θα ζητούνται πρόσθετα στοιχεία από τον φορέα,
-
θα αποστέλλονται οδηγίες στις οικονομικές υπηρεσίες,
-
ενώ οι δήμοι και οι λοιποί φορείς θα υποχρεούνται να ενημερώνουν το Παρατηρητήριο για τα διορθωτικά μέτρα που έλαβαν ή προτίθενται να λάβουν.
Ειδικά κριτήρια για τις ΔΕΥΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το άρθρο που αφορά τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης.
Για την αξιολόγηση των σχεδίων προϋπολογισμού τους θα εξετάζονται κυρίως:
-
η ρεαλιστικότητα των προβλέψεων για τα ίδια έσοδα,
-
η πραγματική εισπραξιμότητα των απαιτήσεων,
-
η ισχύουσα τιμολογιακή πολιτική,
-
οι επιδόσεις της προηγούμενης διετίας,
-
οι ενεργειακές δαπάνες (ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο),
-
οι υποχρεώσεις εξυπηρέτησης δανείων,
-
καθώς και η δυνατότητα περιορισμού των ληξιπρόθεσμων οφειλών.
