Η αναζωογόνηση της ελληνικής υπαίθρου και η επιστροφή της ζωής σε χωριά που ερημώνουν μπαίνουν στο επίκεντρο της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με το νομοσχέδιο που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση.
Με νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, θεσπίζεται ένα νέο πλαίσιο χωρικού σχεδιασμού, το οποίο φιλοδοξεί να δώσει ουσιαστικές αναπτυξιακές προοπτικές σε εγκαταλελειμμένους και φθίνοντες οικισμούς, προσφέροντας παράλληλα νέα εργαλεία στους δήμους για την αξιοποίηση του τοπικού τους δυναμικού.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγει έναν μηχανισμό οργανωμένης ανάπτυξης ιδιωτικών εκτάσεων που βρίσκονται σε άμεση λειτουργική σχέση με μικρούς ή εγκαταλελειμμένους οικισμούς, με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων, την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και την αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης που πλήττει πολλές περιοχές της χώρας.
Εφόσον προχωρήσει, το μέτρο αναμένεται να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για την αναβίωση της ελληνικής περιφέρειας, δίνοντας νέα προοπτική σε οικισμούς που εδώ και χρόνια βλέπουν τον πληθυσμό τους να μειώνεται και τις υποδομές τους να εγκαταλείπονται.
Ειδικό πολεοδομικό εργαλείο για την αναβίωση οικισμών
Το νομοσχέδιο θεσπίζει ειδικές διατάξεις για την πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών μέσω των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.), τα οποία θα εφαρμόζονται στις Περιοχές Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.).
Μέσω των σχεδίων αυτών θα μπορούν να καθορίζονται:
-
οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης,
-
οι όροι και περιορισμοί δόμησης,
-
οι κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι,
-
τα απαιτούμενα έργα υποδομής,
-
καθώς και ειδικοί μορφολογικοί κανόνες ώστε η νέα ανάπτυξη να εναρμονίζεται με τον χαρακτήρα και την αρχιτεκτονική των υφιστάμενων οικισμών.
Για πρώτη φορά σαφής ορισμός των φθινόντων οικισμών
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι το νομοσχέδιο εισάγει συγκεκριμένους ορισμούς για:
-
εγκαταλελειμμένους οικισμούς,
-
μικρούς οικισμούς,
-
φθίνοντες οικισμούς,
ώστε να υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια υπαγωγής στο νέο καθεστώς και να αποφεύγονται αυθαίρετες ερμηνείες κατά την εφαρμογή των διατάξεων.
Ιδιωτική πολεοδόμηση με αυστηρότερους κανόνες
Παράλληλα, τροποποιούνται οι διατάξεις για την ιδιωτική πολεοδόμηση, ώστε να μπορούν να αξιοποιούνται ιδιωτικές εκτάσεις που βρίσκονται σε λειτουργική σχέση με τους συγκεκριμένους οικισμούς.
Η ανάπτυξη όμως δεν θα γίνεται ανεξέλεγκτα. Το σχέδιο νόμου προβλέπει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για:
-
την περιβαλλοντική προστασία,
-
την εξασφάλιση κοινόχρηστων χώρων,
-
την κατασκευή των αναγκαίων υποδομών,
-
τις υποχρεώσεις των φορέων ανάπτυξης,
-
καθώς και την ένταξη των νέων επεκτάσεων στο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο.
Τι σημαίνει για τους δήμους
Για τους δήμους της χώρας, οι νέες ρυθμίσεις μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό εργαλείο τοπικής ανάπτυξης.
Ειδικότερα, αναμένεται να δημιουργηθούν δυνατότητες για:
-
αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών που σήμερα παραμένουν ανενεργοί,
-
προσέλκυση νέων κατοίκων και επενδύσεων,
-
ανάπτυξη ήπιων μορφών τουρισμού και δεύτερης κατοικίας,
-
ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και της οικοδομικής δραστηριότητας,
-
αξιοποίηση ανενεργών ιδιωτικών εκτάσεων με οργανωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό.
Το νέο πλαίσιο αφορά ιδιαίτερα πολλούς ορεινούς, απομακρυσμένους και νησιωτικούς δήμους, όπου η εγκατάλειψη οικισμών αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα αναπτυξιακά προβλήματα.
Και νέες ευθύνες για την Αυτοδιοίκηση
Παρά τις αναπτυξιακές προοπτικές, οι δήμοι θα χρειαστεί να διαχειριστούν και νέες προκλήσεις.
Η αναβίωση οικισμών συνεπάγεται αυξημένες ανάγκες σε:
-
ύδρευση και αποχέτευση,
-
οδικό δίκτυο,
-
διαχείριση απορριμμάτων,
-
πολιτική προστασία,
-
κοινωνικές και δημοτικές υπηρεσίες.
