Το βασικό ερώτημα είναι:
Τι ακριβώς προβλέπει η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου; Πρόκειται για ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας ή για παραχώρηση χρήσης; Ποια δικαιώματα αποκτά ο Δήμος και ποιες δεσμεύσεις υπάρχουν για το μέλλον;
Διαφάνεια και όροι σύμβασης
-
το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της ΕΤΑΔ και της δημόσιας περιουσίας,
-
η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ηλιούπολης,
-
οι όροι της προτεινόμενης παραχώρησης,
-
οι δεσμεύσεις για τον κοινωφελή χαρακτήρα του χώρου,
-
καθώς και τα σημεία που χρειάζονται περαιτέρω διασφάλιση.
1. Τι είναι το Υπερταμείο (ΕΕΣΥΠ) και γιατί δημιουργήθηκε;
Η δημιουργία της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. (ΕΕΣΥΠ / Υπερταμείο) έγινε με τον ν. 4389/2016, στο πλαίσιο της συμφωνίας χρηματοδοτικής στήριξης του 2015.
Σκοπός του ήταν:
η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου,
η αξιοποίησή τους,
η βελτίωση της οικονομικής αξίας τους,
η συμβολή στη δημοσιονομική στρατηγική της χώρας.
Η περιγραφή ότι «σκοπός του Υπερταμείου είναι η πώληση όλης της κρατικής περιουσίας» δεν αποδίδει ακριβώς το νομικό πλαίσιο.
Η αξιοποίηση ακινήτων μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους:
μίσθωση,
παραχώρηση χρήσης,
επενδύσεις,
αναπτύξεις,
και σε κάποιες περιπτώσεις πώληση.
Δεν υπάρχει γενικός κανόνας ότι κάθε ακίνητο οδηγείται σε πώληση.
2. “Όλη η δημόσια περιουσία είναι υποθηκευμένη;”
Τα ακίνητα που μεταφέρθηκαν στην ΕΤΑΔ εντάχθηκαν σε χαρτοφυλάκιο διαχείρισης που μπορούν να αξιοποιηθούν σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ακίνητο μπορεί αυτόματα να πωληθεί ή ότι υπάρχει αυτόματη διαδικασία εκποίησης όταν υπάρχει δημοσιονομική δυσκολία
Υπάρχουν:
νόμοι,
διαδικασίες,
περιορισμοί,
πολεοδομικό καθεστώς,
περιβαλλοντικές δεσμεύσεις.
Μπορεί η ΕΤΑΔ να πουλάει δημόσια γη;
Όχι δεν μπορεί. Η ΕΤΑΔ Α.Ε. (Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου) είναι μια ανώνυμη εταιρεία του Δημοσίου (μέσω Υπερταμείου – ΕΕΣΥΠ)
διαχειριστής και αξιοποιητής δημόσιας ακίνητης περιουσίας
Δεν είναι ιδιοκτήτης με την “κλασική έννοια” όπως ένας ιδιώτης
Είναι φορέας διαχείρισης/αξιοποίησης για λογαριασμό του Δημοσίου
2. Έχει δικαίωμα να παραχωρεί ακίνητα;
Ναι. Η ΕΤΑΔ έχει ρητά τη δυνατότητα να εκμισθώνει ακίνητα – να παραχωρεί χρήση – να συνάπτει συμβάσεις αξιοποίησης με Δήμους ή ιδιώτες – να αναπτύσσει ή μεταβιβάζει δικαιώματα χρήσης (όχι πάντα κυριότητα)
Αυτό προβλέπεται από τον ν. 4389/2016 (ίδρυση ΕΕΣΥΠ και ΕΤΑΔ)
το καταστατικό λειτουργίας της ΕΤΑΔ ως διαχειριστή δημόσιας περιουσίας
3. ΤΙ παραχωρείται;
Εδώ είναι η ουσία που δημιουργεί πολιτική ένταση. Συνήθως παραχωρείται η χρήση του ακινήτου για συγκεκριμένο χρόνο (π.χ. 10–30 χρόνια), με συγκεκριμένο σκοπό (π.χ. ανάπλαση, πάρκο, εγκατάσταση κ.λπ.)
Δεν παραχωρείται (στις περισσότερες περιπτώσεις) η πλήρης κυριότητα – η οριστική απώλεια δημόσιου χαρακτήρα
4. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;
Η ΕΤΑΔ μπορεί να δώσει σε έναν Δήμο ένα ακίνητο για χρήση – μπορεί να επιτρέψει ανάπτυξη έργου – μπορεί να καθορίσει όρους και διάρκεια. Αλλά το Δημόσιο παραμένει “από πάνω” ως ιδιοκτήτης/φορέας κυριότητας
5. Πού δημιουργείται η παρερμηνεία;
Η σύγχυση συνήθως προέρχεται από το ότι η ΕΤΑΔ “φαίνεται” σαν ιδιοκτήτης στη διαχείριση – τα ακίνητα μπαίνουν σε λίστες αξιοποίησης – δίνονται μεγάλες χρονικές παραχωρήσεις (20–99 έτη σε κάποιες περιπτώσεις)
Αυτό οδηγεί σε πολιτικές φράσεις όπως:
«ξεπούλημα»
«εκχώρηση δημόσιας γης»
Όμως νομικά:
πρόκειται κυρίως για παραχώρηση χρήσης, όχι πώληση
Η ΕΤΑΔ μπορεί απολύτως νόμιμα να παραχωρεί δημόσια ακίνητα. Το κάνει ως διαχειριστής της δημόσιας περιουσίας. Οι παραχωρήσεις είναι κατά κανόνα χρήσης και όχι κυριότητας. Ο δημόσιος χαρακτήρας εξαρτάται από τους όρους της σύμβασης.
3. Η ΕΤΑΔ μπορεί να πουλήσει το «Χαλικάκι» στο μέλλον;
Η ΕΤΑΔ, ως διαχειριστής ακινήτων, μπορεί να αξιοποιεί περιουσιακά στοιχεία και όχι να πουλάει
Όμως στην περίπτωση που υπάρχει ενεργή σύμβαση παραχώρησης χρήσης, συγκεκριμένος κοινωφελής σκοπός, επενδύσεις από δημόσιους πόρους, τότε υπάρχουν συμβατικές και νομικές δεσμεύσεις.
4. Το βασικό επιχείρημα της Δημοτικής Αρχής;
«Με την παραχώρηση χρήσης εξασφαλίσαμε ότι το Χαλικάκι θα παραμείνει δημόσιος χώρος για 30 χρόνια»
Ο Δήμος αποκτά νόμιμο δικαίωμα χρήσης – υλοποιείται δημόσια επένδυση 5,1 εκατ. ευρώ – υπάρχει συγκεκριμένος κοινωφελής σκοπός
Η πιο ακριβής διατύπωση νομικά είναι ότι «εξασφαλίζεται η δημόσια χρήση και ο δημοτικός έλεγχος για τη διάρκεια της παραχώρησης» εφόσον δεν «ανήκει στον Δήμο». Γιατί η κυριότητα παραμένει στην ΕΤΑΔ/Δημόσιο.
5. Τι πρέπει να ελέγξουν όλοι (Δήμος – Αντιπολίτευση – Πολίτες);
Η Δημοτική Αρχή πρέπει να διασφαλίσει η τελική σύμβαση να αναφέρει ρητά: κοινόχρηστος χαρακτήρας – ελεύθερη πρόσβαση πολιτών – απαγόρευση αλλαγής χρήσης – εκμετάλλευση άλλων δημόσιων ακινήτων. Πλήρη δημοσιοποίηση της σύμβασης ΕΤΑΔ και των όρων μελετών χρηματοδότησης
Η Αντιπολίτευση θέτει σωστά;
Ναι σωστά θέτει. Γιατί 30 χρόνια; Ποιοι ακριβώς είναι οι όροι; Αν υπάρχουν άλλες εμπορικές χρήσεις; Αν υπάρχει εγγύηση ότι δεν αλλάζει ο χαρακτήρας;
Οι πολίτες τι πρέπει να κοιτάξουν:
Το πραγματικό κριτήριο δεν είναι η λέξη «ΕΤΑΔ».
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Σε 5, 10, 30 χρόνια το Χαλικάκι θα λειτουργεί ως δημόσιο πάρκο για όλους ή ως χώρος περιορισμένης χρήσης;
Εκεί κρίνεται η επιτυχία ή η αποτυχία της συμφωνίας.
Με βάση τα δεδομένα στοιχεία της απόφασης, δεν προκύπτει «ξεπούλημα» προκύπτει παραχώρηση χρήσης από την ΕΤΑΔ στον Δήμο- υπάρχει δημόσιος σκοπός και χρηματοδότηση. Η πραγματική προστασία θα κριθεί από τους όρους της τελικής σύμβασης
«Η συμφωνία δεν μεταβιβάζει το Χαλικάκι σε ιδιώτη. Δίνει στον Δήμο δικαίωμα χρήσης για 30 χρόνια. Το κρίσιμο πλέον είναι αν οι όροι της σύμβασης θα θωρακίσουν οριστικά τον δημόσιο και κοινωφελή χαρακτήρα του χώρου.»
Με βάση αυτό ακριβώς το κείμενο της απόφασης και το ισχύον πλαίσιο (ν. 3852/2010, ν. 3463/2006, ν. 4389/2016 για ΕΤΑΔ), μπορούμε να κάνουμε μια καθαρή, νομικά τεκμηριωμένη αποτίμηση.
Τι αποφάσισε το Δημοτικό Συμβούλιο (νομικά);
Η απόφαση 93/2026 λέει ξεκάθαρα:
Εγκρίνεται η παραχώρηση χρήσης (όχι κυριότητας)
Από την ΕΤΑΔ προς τον Δήμο Ηλιούπολης
Για 30 έτη
Με μίσθωμα (18.000€/έτος)
Με ρήτρα ανάκλησης αν δεν υλοποιηθεί έργο
Αυτός είναι ο Νομικός χαρακτηρισμός της πράξης:
παραχώρηση χρήσης δημόσιου ακινήτου – σύμβαση διοικητικού χαρακτήρα με οικονομικούς όρους
Δεν μιλάμε για πώληση – μεταβίβαση κυριότητας – ιδιωτικοποίηση της έκτασης. Νομικά δεν υπάρχει “ξεπούλημα” με την έννοια της απώλειας ιδιοκτησίας
Τι σημαίνει το “30 έτη” νομικά;
Η διάρκεια των 30 ετών είναι επιτρεπτή σε παραχωρήσεις/μισθώσεις δημόσιας περιουσίας – δεν αλλάζει τον ιδιοκτησιακό φορέα – δημιουργεί όμως μακροχρόνιο δικαίωμα χρήσης. Όσο μεγαλύτερη η διάρκεια, τόσο πιο “ισχυρό” γίνεται το δικαίωμα χρήσης στην πράξη
Το κρίσιμο σημείο: ο έλεγχος του Δημοσίου
Η απόφαση περιέχει 2 βασικές “δικλίδες”:
α) Ρήτρα αναβάθμισης (10ετία)
-
Αν δεν προχωρήσει έργο → ανάκληση
β) Μίσθωμα + αναπροσαρμογή
-
οικονομική σχέση (όχι δωρεάν παραχώρηση)
Αυτό δείχνει ότι δεν πρόκειται για “χαριστική” παραχώρηση
Υπάρχει στοιχείο “ξεπουλήματος”;
Με βάση τη νομοθεσία: Όχι με νομικούς όρους, γιατί η κυριότητα ΔΕΝ μεταβιβάζεται – υπάρχει αντάλλαγμα- υπάρχει ρήτρα ανάκλησης – υπάρχει δημόσιος φορέας (ΕΤΑΔ)
Όμως πολιτικά μπορεί να τεθεί ζήτημα αν η διάρκεια θεωρηθεί υπερβολικά μεγάλη (30 έτη) – η χρήση οδηγήσει σε περιορισμό πρόσβασης πολιτών – οι όροι δεν εξασφαλίζουν πλήρη κοινόχρηστο χαρακτήρα.
Με βάση τη διατύπωση της απόφασης: Είναι νόμιμη παραχώρηση χρήσης δημόσιας γης. Δεν συνιστά μεταβίβαση ή πώληση. Δεν υπάρχει νομικός χαρακτηρισμός “ξεπουλήματος”. Είναι μορφή μακροχρόνιας διοικητικής εκμετάλλευσης
1. Τι προβλέπει ο νόμος (ν. 4389/2016 – άρθρο 196)
Με βάση το άρθρο 196 του ν. 4389/2016, όπως ισχύει:
Η ΕΤΑΔ αποκτά τη διαχείριση και κυριότητα μεγάλου μέρους της δημόσιας ακίνητης περιουσίας.
Η μεταβίβαση γίνεται αυτοδικαίως και χωρίς αντάλλαγμα για ακίνητα που ανήκουν στο Δημόσιο και τον ΕΟΤ και πληρούν τα κριτήρια του νόμου.
Προβλέπονται ρητές εξαιρέσεις, όπως:
αιγιαλοί και παραλίες
υδροβιότοποι
περιοχές Natura και Ramsar
αρχαιολογικοί χώροι
αμιγώς δασικές εκτάσεις
λοιπά εκτός συναλλαγής ακίνητα
Από το ίδιο το κείμενο του νόμου προκύπτει επίσης ότι, αν ένα ακίνητο είναι «μικτό», μεταβιβάζεται μόνο το τμήμα που δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις.
2. Τι προβλέπει το ΦΕΚ μεταβίβασης (2320/Β/2018)
Η υπουργική απόφαση του 2018 για την ΕΤΑΔ:
μεταφέρει ακίνητα του Δημοσίου βάσει του ν. 4389/2016
αλλά ρητά προβλέπει ότι εξαιρούνται ακίνητα που εμπίπτουν στις εξαιρέσεις του άρθρου 196 και γενικά όσα είναι αντίθετα με την κείμενη νομοθεσία
Δηλαδή δεν υπάρχει «αυτόματη» μεταβίβαση όλων των ακινήτων χωρίς έλεγχο.
«Το 2015 με το τρίτο μνημόνιο συμφωνήθηκε κατόπιν απαίτησης του ESM η δημιουργία νέου πλαισίου διαχείρισης δημόσιας περιουσίας» Η συμφωνία του 2015 οδήγησε στη δημιουργία της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ / Υπερταμείο) με τον ν. 4389/2016. Η λογική ήταν η διαχείριση δημόσιων περιουσιακών στοιχείων και συμμετοχών με εταιρικό πλαίσιο.
«Με ΦΕΚ 2320/19-6-2018 και υπογραφή Ευκλείδη Τσακαλώτου μεταβιβάζονται ακίνητα στην ΕΤΑΔ»
Υπήρξε υπουργική απόφαση κατ’ εφαρμογή του ν. 4389/2016 για μεταφορά ακινήτων στην ΕΤΑΔ. Το άρθρο 196 του νόμου προβλέπει μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας που διαχειριζόταν το Δημόσιο/ΕΟΤ στην ΕΤΑΔ.
Με βάση το κείμενο της απόφασης 93/2026 Έλεγχος νομιμότητας απόφασης «Χαλικάκι»
Παραχώρηση ή ξεπούλημα;
Δεν υπάρχει μεταβίβαση ιδιοκτησίας. Η απόφαση αναφέρει: «παραχώρηση χρήσης τμημάτων του Πάρκου και του Αθλητικού Κέντρου “Χαλικάκι” στην Ηλιούπολη, από την ΕΤΑΔ προς τον Δήμο Ηλιούπολης»
Άρα η ΕΤΑΔ παραμένει φορέας διαχείρισης της δημόσιας περιουσίας, ο Δήμος αποκτά δικαίωμα χρήσης, δεν πωλείται ακίνητο, δεν μεταβιβάζεται κυριότητα σε ιδιώτη. Νομικά δεν προκύπτει εκποίηση δημόσιας περιουσίας.
Ο σκοπός είναι κοινωφελής;
Η απόφαση δεν μιλά για εμπορική ανάπτυξη.
Αναφέρει:
-
πράσινο
-
αναψυχή
-
αθλητισμό
-
πολιτισμό
-
κοινωνικές ανάγκες
-
βιοκλιματική αναβάθμιση
Και η μελέτη περιλαμβάνει:
-
φυτεύσεις
-
χώρους περιπάτου
-
υποδομές ΑμεΑ
-
παιδικές υποδομές
-
ήπια κινητικότητα
-
βελτίωση μικροκλίματος
Αυτό είναι συμβατό με τον κοινόχρηστο χαρακτήρα.
Υπάρχει οικονομικό αντάλλαγμα και όχι δωρεάν παραχώρηση
Προβλέπεται:
-
18.000 € ετήσιο μίσθωμα
-
αναπροσαρμογή ΔΤΚ +1%
-
ελάχιστη αναπροσαρμογή 2%
Δεν πρόκειται για δωρεάν εκχώρηση.
Υπάρχει ρήτρα ανάκλησης
Η απόφαση προβλέπει:
Αν μέσα σε 10 χρόνια δεν έχει γίνει ουσιώδες στάδιο της βιοκλιματικής αναβάθμισης:
η παραχώρηση ανακαλείται αυτοδικαίως
Αυτό είναι σημαντική δικλείδα.
Ποια σημεία χρειάζονται μεγαλύτερη θωράκιση;
Η διάρκεια των 30 ετών, αυτό είναι το βασικό σημείο πολιτικής κριτικής. «Γιατί 30 χρόνια και όχι μικρότερη διάρκεια με δυνατότητα ανανέωσης;»
Η απάντηση της Δημοτικής Αρχής είναι ότι απαιτείται ασφάλεια για έργο 5,1 εκατ. ευρώ.
Αυτό είναι λογικό επιχείρημα, αλλά πρέπει να αποτυπωθεί ξεκάθαρα στη σύμβαση. Πρέπει να κατοχυρωθεί ρητά η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών
Η απόφαση μιλά για δημόσιο και κοινωφελή χαρακτήρα, αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι:
Να υπάρχει στη σύμβαση ότι ο χώρος παραμένει ανοικτός στο κοινό, ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η πρόσβαση, ότι οι εμπορικές δραστηριότητες (αν υπάρξουν) θα είναι συμπληρωματικές και όχι κύρια χρήση
Τα περιμετρικά οικόπεδα και τα σχολεία
Η πολιτική δέσμευση για σχολεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς είναι θετική κοινωνικά. Όμως πρέπει να ξεκαθαριστεί αν τα οικόπεδα αυτά περιλαμβάνονται στην παραχώρηση – αν ανήκουν στην ΕΤΑΔ – αν υπάρχει ξεχωριστή διαδικασία παραχώρησης
Η χρηματοδότηση των 5,1 εκατ. ευρώ
Πριν ξεκινήσει το έργο πρέπει να υπάρχει: οριστική σύμβαση παραχώρησης – σαφές δικαίωμα χρήσης – δικαίωμα υλοποίησης έργων πάνω στο ακίνητο. Ο σκοπός είναι δημόσιος/κοινωφελής. Υπάρχουν όροι και ρήτρες.
Τα σημεία που πρέπει να απαιτηθούν δημόσια από την αντιπολίτευση και τους πολίτες:
-
Να δημοσιοποιηθεί η τελική σύμβαση με την ΕΤΑΔ.
-
Να κατοχυρωθεί η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών.
-
Να αποκλειστεί αλλαγή χρήσης σε εμπορική αξιοποίηση.
-
Να ξεκαθαριστεί το καθεστώς των γύρω οικοπέδων.
-
Να υπάρχει πλήρης διαφάνεια για τα 5,1 εκατ. ευρώ.
«Ο Δήμος εξασφαλίζει δικαίωμα χρήσης ενός δημόσιου ακινήτου για 30 χρόνια με στόχο τη δημιουργία βιοκλιματικού πάρκου. Το κρίσιμο πλέον είναι οι όροι της τελικής σύμβασης να διασφαλίσουν ότι ο χώρος θα παραμείνει πραγματικά δημόσιος, κοινόχρηστος και ανοικτός στους πολίτες.»
Αξιοποίηση Χαλικάκι
1. Νομική πραγματικότητα – τι μπορεί να παραχωρηθεί
Με βάση το άρθρο 196 του ν. 4389/2016 (ΕΤΑΔ): η ΕΤΑΔ είναι ο φορέας διαχείρισης δημόσιας ακίνητης περιουσίας μπορεί να παραχωρεί χρήση σε Δήμους η παραχώρηση:
αφορά χρήση, όχι ιδιοκτησία γίνεται με όρους (χρόνος, τίμημα, σκοπός) η κυριότητα παραμένει στο Δημόσιο/ΕΤΑΔ
Δεν υπάρχει “μεταβίβαση ιδιοκτησίας” στον Δήμο από μια απλή απόφαση παραχώρησης
Δεν σημαίνει: ότι ο Δήμος “παίρνει το ακίνητο για πάντα” – ότι το ακίνητο “φεύγει από το Δημόσιο” – ότι αποκλείεται μελλοντική αλλαγή χρήσης από ΕΤΑΔ – ότι μια παραχώρηση ισοδυναμεί με οριστική προστασία από αξιοποίηση
Η παραχώρηση είναι διοικητική σύμβαση, όχι μεταβίβαση περιουσίας
2. Τι ΟΦΕΙΛΕΙ να κάνει η Δημοτική Αρχή
Για να είναι σύννομη και διαφανής η διαδικασία, ο Δήμος πρέπει να διασφαλίσει και να δημοσιοποιήσει:
Α. Το πλήρες περιεχόμενο της σύμβασης παραχώρησης,
διάρκεια (π.χ. 30 έτη)
οικονομικοί όροι (τίμημα / συμβολικό ή όχι)
δικαιώματα Δήμου στη χρήση
περιορισμοί δόμησης ή αξιοποίησης
όροι ανάκλησης
Β. Την νομική ταυτότητα της έκτασης
αν είναι πλήρως αστικό ακίνητο ή μικτό
αν υπάρχουν δασικές ή κοινόχρηστες ζώνες
πολεοδομικός χαρακτηρισμός
Αυτό είναι κρίσιμο γιατί χωρίς σαφή χαρακτηρισμό, δεν μπορεί να ειπωθεί τι “επιτρέπεται” να γίνει
Γ. Τη σχέση παραχώρησης – χρηματοδότησης
ποιος πληρώνει τι από ποιο πρόγραμμα (Περιφέρεια / ΕΣΠΑ κ.λπ.) – αν υπάρχουν δεσμεύσεις έργου ή χρήσης
Δ. Τι προβλέπεται για το μέλλον του χώρου – δυνατότητα ανανέωσης παραχώρησης – δυνατότητα αλλαγής χρήσης – τι συμβαίνει μετά τα 30 χρόνια
3. Τι πρέπει να λέει ο Δήμος στους πολίτες (διαφάνεια)
Για να μην δημιουργείται σύγχυση τύπου “ξεπούλημα”, η δημοτική αρχή οφείλει να είναι καθαρή σε 3 σημεία:
✔ 1. Ιδιοκτησία
«Η έκταση δεν μεταβιβάζεται στον Δήμο – παραμένει στην ΕΤΑΔ»
✔ 2. Χρήση
«Ο Δήμος αποκτά δικαίωμα διαχείρισης και υλοποίησης έργου για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα»
✔ 3. Όρια
«Η παραχώρηση διέπεται από όρους και δεν συνιστά οριστική μεταβολή ιδιοκτησίας»
4. Πού δημιουργείται πολιτικά η ένταση (“ξεπούλημα” ή “αξιοποίηση”;)
Η σύγκρουση δεν είναι νομική – είναι ερμηνευτική:
Η αντιπολίτευση λέει:
“παραχώρηση = απώλεια δημόσιου χώρου”
“είναι εμπορική αξιοποίηση δημόσιας γης”
Η δημοτική αρχή λέει:
“30 χρόνια ελέγχου από τον Δήμο”
“έργο ανάπλασης με δημόσιο όφελος”
“διασφάλιση κοινωνικού χαρακτήρα”
Νομικά όμως, καμία πλευρά δεν μπορεί να ισχυριστεί “οριστική κατοχύρωση ιδιοκτησίας” μέσω παραχώρησης
Με βάση τη νομοθεσία:
Ο Δήμος πράττει θεσμικά σωστά όταν ζητά παραχώρηση για αξιοποίηση. Η παραχώρηση είναι νόμιμο εργαλείο αστικής ανάπτυξης. Δεν αποτελεί όμως μεταβίβαση ιδιοκτησίας. Ο δημόσιος χαρακτήρας εξαρτάται από τους όρους της σύμβασης
Το κρίσιμο σημείο για τους δημότες δεν είναι το “αν παραχωρήθηκε”, αλλά: τι ακριβώς υπέγραψε ο Δήμος και με ποιες εγγυήσεις προστασίας;
Με βάση το ισχύον πλαίσιο:
Δεν προκύπτει ότι μια παραχώρηση σημαίνει «οριστική απώλεια δημόσιας περιουσίας»
Δεν προκύπτει αυτόματη ιδιωτικοποίηση ή μεταβίβαση σε τρίτους
Δεν προκύπτει ότι κάθε δημόσια έκταση είναι ελεύθερα αξιοποιήσιμη χωρίς περιορισμούς.
Όμως δεν σημαίνει ότι όλα τα υπόλοιπα δημόσια ακίνητα μεταβιβάστηκαν χωρίς καμία άλλη νομική εξέταση. Υπήρχε η γενική αρχή ότι μεταβίβαση δεν μπορεί να γίνει αντίθετα στην ελληνική νομοθεσία.
5. «Οι εξαιρέσεις δεν αφορούσαν σχολεία, πλατείες, πάρκα, αθλητικές εγκαταστάσεις και δημόσιους χώρους όπως το Χαλικάκι»
Το άρθρο 196 δεν λέει ότι «σχολεία, πλατείες, πάρκα» εξαιρούνται γενικά. Από την άλλη όμως, το γεγονός ότι κάτι δεν αναφέρεται στις εξαιρέσεις δεν σημαίνει αυτόματα ότι μπορεί να μεταβιβαστεί ή να αξιοποιηθεί χωρίς περιορισμούς.
Θα πρέπει να εξεταστεί κάθε ακίνητο ξεχωριστά:
ιδιοκτησιακό καθεστώς,
χρήση,
πολεοδομικό καθεστώς,
αν είναι κοινόχρηστο/κοινωφελές,
ειδικές προστασίες.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος έχει τη διαχείριση μιας έκτασης, αλλά ποια είναι η πραγματική νομική της ταυτότητα και ποιοι περιορισμοί τη συνοδεύουν.
Η δημόσια περιουσία μπορεί να αξιοποιείται, όμως η αξιοποίηση αυτή πρέπει να γίνεται με τρόπο που να συμβαδίζει με το δημόσιο συμφέρον, τη νομιμότητα και τις ανάγκες της κοινωνίας.
Το ζήτημα που τίθεται είναι αν ένας χώρος με τοπική κοινωνική σημασία προστατεύεται επαρκώς από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο ή αν απαιτούνται πρόσθετες εγγυήσεις ώστε να διασφαλιστεί ο δημόσιος χαρακτήρας του.
Η συζήτηση για το Χαλικάκι, επομένως, δεν αφορά μόνο μια συγκεκριμένη έκταση. Αφορά ένα ευρύτερο ερώτημα… πώς διαχειρίζεται μια χώρα τη δημόσια περιουσία της και πώς ισορροπεί ανάμεσα στην αξιοποίηση και στην προστασία των χώρων που ανήκουν στην κοινωνία.
Με βάση το θεσμικό πλαίσιο, η παραχώρηση αφορά κατά κανόνα τη χρήση και διαχείριση της έκτασης και όχι την αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, το οποίο παραμένει στην ΕΤΑΔ ή στο Ελληνικό Δημόσιο, ανάλογα με την περίπτωση.
Η Δημοτική αρχή υποστηρίζει ότι με τη συμφωνία αυτή διασφαλίζεται η αξιοποίηση του χώρου προς όφελος της τοπικής κοινωνίας, η διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα του και η δυνατότητα υλοποίησης έργων που θα αναβαθμίσουν την περιοχή.
Ωστόσο, στο πλαίσιο του θεσμικού πλαισίου διαχείρισης δημόσιας περιουσίας, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα που σχετίζονται με τους όρους της παραχώρησης, τη δυνατότητα ανανέωσης, τους περιορισμούς χρήσης και το εύρος των παρεμβάσεων που επιτρέπονται.
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί επίσης το γεγονός ότι τέτοιου είδους παραχωρήσεις δεν συνεπάγονται αυτομάτως οριστική ή αμετάκλητη διασφάλιση του χαρακτήρα μιας έκτασης, καθώς αυτό εξαρτάται από το σύνολο των νομικών και συμβατικών προβλέψεων.
Σε κάθε περίπτωση, η αξιοποίηση δημόσιων εκτάσεων μέσω συνεργασίας κράτους, ΕΤΑΔ και ΟΤΑ αποτελεί θεσμικά προβλεπόμενη διαδικασία, η οποία όμως απαιτεί σαφείς όρους, διαφάνεια και πλήρη τεκμηρίωση ώστε να αποφεύγονται ασάφειες ως προς το καθεστώς και τη μελλοντική χρήση των χώρων.
Το «Χαλικάκι» αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση όπου η σύζευξη δημόσιας περιουσίας και τοπικής ανάπτυξης συνοδεύεται από την ανάγκη για ξεκάθαρους όρους και θεσμικές εγγυήσεις.
Επειδή το θέμα αφορά μια έκταση με έντονο κοινωνικό και πολιτικό ενδιαφέρον, θα ήταν θεσμικά ορθό ο δήμαρχος της πόλης μας κ. Στάθης Ψυρρόπουλος, να δώσει στη δημοσιότητα όχι μόνο την τελική απόφαση, αλλά και το πλήρες σκεπτικό της. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν με καθαρά λόγια, τι κερδίζει ο Δήμος, τι αναλαμβάνει, ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι και γιατί η δημοτική αρχή θεωρεί ότι η συγκεκριμένη επιλογή εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Η σωστή ενημέρωση αποτελεί βασικό στοιχείο της λογοδοσίας και της διαφάνειας, ιδιαίτερα όταν υπάρχει δημόσια διαφωνία γύρω από θέματα δημόσιας περιουσίας.
Σύνταξη – Επιμέλεια κειμένου – Dora Skordalaki
ΔΙΑΥΓΕΙΑ: ΦΕΚ 2320/Β/19-6-2018 (ΕΤΑΔ – μεταβίβαση ακινήτων)
Λήψη απόφασης περί έγκρισης ή μη, της πρότασης παραχώρησης ανοικτού χώρου από την ΕΤΑΔ προς τον Δήμο Ηλιούπολης, για την υλοποίηση έργου Βιοκλιματικής Αναβάθμισης στην περιοχή Χαλικάκι.
