Παραβατικότητα ανηλίκων και ενδοοικογενειακή βία: Άλλος ένας καθρέπτης της προβληματικής κοινωνίας μας!
του π. Αντωνίου Χρήστου
Αγαπητοί Αναγνώστες, δυστυχώς αν ανοίξει κανείς την τηλεόραση ή σκρολάρει για λίγα λεπτά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή ενημέρωσης, θα έρθει αντιμέτωπος με μια σκληρή, σχεδόν αδιανόητης πραγματικότητα.
Στην Ελλάδα του σήμερα, η βία μεταξύ ανηλίκων έχει μετατραπεί σε καθημερινή πραγματικότητα και όταν περάσει μία μέρα που δεν ακούσουμε κάτι τότε αποτελεί είδηση!
Άγριοι ξυλοδαρμοί στις πλατείες, συμπλοκές έξω από σχολεία, εντός και εκτός γηπέδων, συμμορίες ανηλίκων, ακόμη και χρήση όπλων ή μαχαιριών από παιδιά που καλά-καλά δεν έχουν βγάλει ταυτότητα και όμως το ποινικό τους μητρώο ήδη “μαυρίζεται” και οι φυλακές και τα κρατητήρια είναι η αυτοβεβαίωσή τους ότι είναι “σκληροί” και “μάγκες”.
Όμως, το πιο ανατριχιαστικό κομμάτι αυτής της εικόνας δεν είναι μόνο η ίδια η βία. Είναι η αντίδραση των γύρω τους. Γύρω από τα παιδιά που χτυπιούνται μέχρι λιποθυμίας, ανεξαρτήτου φύλου και αγόρια και κορίτσια, σχηματίζεται συνήθως ένας κύκλος από άλλους συμμαθητές τους. Παιδιά που αντί να τρέξουν να χωρίσουν τους φίλους τους, αντί να νιώσουν τον παραμικρό φόβο ή έλεος, σηκώνουν τα κινητά τους τηλέφωνα. Καταγράφουν το αίμα και τον πόνο σε βίντεο, «ανεβάζοντάς» το στο διαδίκτυο για μερικά views και likes. Η ανθρώπινη ζωή, η αξιοπρέπεια του άλλου, μετατρέπεται σε ένα φτηνό ψηφιακό θέαμα.
Ως χριστιανοί ορθόδοξοι, οφείλουμε να κοιτάξουμε αυτόν τον καθρέφτη χωρίς υποκρισία. Τι πήγε τόσο λάθος; Που είναι οι ευθύνες μας και τι κάνουμε γι αυτές; Η ορθόδοξη θεολογία μας διδάσκει ότι η οικογένεια είναι μια «κατ’ οίκον εκκλησία». Είναι ο αγιασμένος χώρος όπου το παιδί θα έπρεπε να διδαχθεί την αγάπη, την αποδοχή, τη συγχώρεση και τη θυσιαστική προσφορά, βλέποντας το παράδειγμα των γονέων του ως πρότυπα. Αντίθετα σήμερα και ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια η οικογένεια αποτελεί μέρος, αν όχι ότι η ίδια είναι η παθογένεια και η ρίζα του κακού. Γιατί το σπίτι αντί να είναι εστία θαλπωρής και καταφύγιο από τους εξωτερικούς κινδύνους της βίας σήμερα, λόγω της έντονης ενδοοικογενειακής βίας που σπάει κάθε ρεκόρ και τα διαζύγια πλεονάζουν!
Τα παιδιά φυσικά δεν γεννιούνται βίαια. Γίνονται. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει μέσα σε ένα σπίτι όπου η φωνή, η υποτίμηση, η χειροδικία και ο εξευτελισμός είναι η καθημερινή «γλώσσα» επικοινωνίας μεταξύ των γονέων, τότε το παιδί εισπράττει αυτή τη βία ως κανονικότητα. Γίνεται ένας πνευματικός και ψυχικός σπόγγος. Απορροφά το δηλητήριο και, βγαίνοντας έξω στην κοινωνία, στο σχολείο ή στο δρόμο, απλώς το παράγει και το επιστρέφει. Η βία των ανηλίκων είναι, τις περισσότερες φορές, η κραυγή ενός παιδιού που κακοποιείται ή παραμελείται συναισθηματικά στο ίδιο του το σπίτι. Δεν είναι τυχαίος ο τίτλος του άρθρου μας που μιλάει για “καθρέπτες” της κοινωνίας μας γιατί το δέντρο φαίνεται από τους καρπούς που παράγει όπως μας λέει ο Χριστός και το ευαγγέλιο Του. Όπως επίσης και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης αναφέρει στην επιστολή του : «Ὁ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω τὸν Θεόν, ὅτι ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν» (Α΄ Ιω. 4:8). Όπου λείπει η αγάπη, το κενό γεμίζει από το σκοτάδι του εγωισμού και της επιθετικότητας.
Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, και να μη κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας, η κρίση που βιώνουμε δεν είναι πρωτίστως οικονομική ή κοινωνική· είναι βαθύτατα πνευματική. Ζούμε την εποχή της μεγάλης αποστασίας των Νεοελλήνων από την Εκκλησία, το Ευαγγέλιο και τον Χριστό. Διώξαμε τον Θεό από τη ζωή μας, θεωρώντας Τον «ξεπερασμένο», και βάλαμε στη θέση Του τη θεοποίηση του εαυτού μας, την υλική ευμάρεια, την τεχνολογική εξέλιξη και πρόοδο και την απόλυτη ελευθεριότητα, η οποία τελικά μετατράπηκε σε ασυδοσία.
Όταν ο άνθρωπος κόβει τον ομφάλιο λώρο του με την πηγή της Ζωής και της Αγάπης, τον Χριστό, τότε ολόκληρη η ύπαρξή του αποδιοργανώνεται. Χωρίς το Ευαγγέλιο ως πυξίδα, οι έννοιες της αμαρτίας, της μετάνοιας και του σεβασμού στον πλησίον —που είναι η ζωντανή εικόνα του Θεού— εξαφανίζονται. Η κοινωνία μας εκκοσμικεύτηκε, έχασε τα πνευματικά της αντισώματα, και τώρα θερίζει τις θύελλες των ανέμων που έσπειρε. Ο μακαριστός Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης κυρός Παύλος έλεγε όσο ζούσε : «Η κοινωνία μας έχει πνευματικά πεθάνει και αυτά τα άσχημα που συμβαίνουν και μας πληγώνουν (βία, παραβατικότητα, εγκληματικότητα, αποξένωση) είναι ακριβώς τα σημάδια της αποσύνθεσης της νεκρής (πνευματικά) κοινωνίας μας»! Πόσο δίκιο πραγματικά έχει;
Μέσα σε αυτό το πνευματικό κενό, οι ψυχές των παιδιών μας δεν μένουν άδειες. Γεμίζουν με ό,τι πιο εκφυλιστικό προσφέρει η σύγχρονη βιομηχανία της διασκέδασης. Τα παιδιά μας ακούνε καθημερινά μουσικά κομμάτια (όπως η trap) που αποθεώνουν τα όπλα, τα ναρκωτικά, τη βία, τον εξευτελισμό των γυναικών και το εύκολο κέρδος. Παίζουν ώρες ολόκληρες βιντεοπαιχνίδια όπου η εικονική δολοφονία ανταμείβεται με πόντους. Έτσι, η βία απενοχοποιείται, γίνεται «cool» και ο θάνατος ή ο πόνος του άλλου χάνει την τραγικότητά του στα μάτια των παιδιών που εισπράτουν βία εντός και εκτός οθόνης όπως επισημάναμε και παραπάνω!
Και το σχολείο; Ποιος είναι ο ρόλος του; Δυστυχώς, η σύγχρονη ελληνική παιδεία έχει αποτύχει παταγωδώς στην πράξη στον πραγματικό της σκοπό. Έχει μετατραπεί σε έναν στείρο μηχανισμό παροχής πληροφοριών και προετοιμασίας για εξετάσεις, έχοντας χάσει τον ανθρωποπλαστικό της χαρακτήρα και την συνεργασία και με την εκκλησιαστική κοινότητα και την τοπική κοινωνία που θα έπρεπε να προετοιμάζει να ενταχθούν ομαλά τα παιδιά.
Η λέξη «παιδεία» για τους Πατέρες της Εκκλησίας σήμαινε τη διαμόρφωση του εσωτερικού ανθρώπου «καθ’ ὁμοίωσιν» Θεού. Το σχολείο στην σύγχρονη εκδοχή του αδυνατεί να αποτρέψει το κακό, γιατί δεν προσφέρει νόημα ζωής, δεν καλλιεργεί την ψυχή, δεν μιλάει για θυσία, για πνευματικά ιδανικά. Αρκούμαστε σε συμμετοχές των μαθητών σε εκπαιδευτικά προγράμματα και διακρίσεις που κοσμούν τους τοίχους του αλλά στην ουσία όταν η εκπαίδευση απογυμνώνεται από τον Χριστό, γίνεται απλώς μια τεχνοκρατική διαδικασία που αφήνει την καρδιά του παιδιού παγωμένη, έτοιμο να παράγει βία αφού την έχει εισπράξει με το παραπάνω! Τα στοιχεία που καταγράφονται είναι αμείλικτα και κατηγορηματικά και θα έπρεπε να είχαμε θεραπεύσει από καιρό!
Η παραβατικότητα των ανηλίκων και η ενδοοικογενειακής βία είναι η αντανάκλαση μιας κοινωνίας που σαπίζει επειδή ξέχασε να αγαπά και να προσεύχεται. Δεν φταίνε μόνο τα παιδιά. Φταίμε εμείς οι μεγαλύτεροι, οι γονείς, οι δάσκαλοι, που τους παραδώσαμε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο, οθόνες και μοναξιά.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας, όμως, δεν απελπίζεται. Έχει το φάρμακο, που δεν είναι άλλο από τη Μετάνοια και την επιστροφή στην Ευχαριστιακή ζωή. Χρειαζόμαστε γονείς που θα γονατίσουν ξανά μπροστά στο εικονοστάσι, που θα ζητήσουν συγχώρεση ο ένας από τον άλλον, που θα αγκαλιάσουν το παιδί τους και θα του μάθουν τον δρόμο του Ναού. Χρειαζόμαστε μια παιδεία που θα εμπνέεται από το Φως του Χριστού και τη σοφία των Αγίων μας.
Ας κλείσουμε ή έστω περιορίσουμε αισθητά τα κινητά, ας ανοίξουμε τις αγκαλιές μας, να αφιερώσουμε ποιοτικό χρόνο κι ας δείξουμε στα παιδιά μας, με τη δική μας αγία ζωή, ότι ο άλλος άνθρωπος δεν είναι ένας αντίπαλος που πρέπει να εξοντώσουμε, ούτε ένα θέαμα για το TikTok, αλλά ο ίδιος ο Χριστός που μας ζητά να Τον αγαπήσουμε γιατί εκείνος σταυρώθηκε για εμάς! Αμήν!
