Στέφανος Σταμέλλος : Το πραγματικό διακύβευμα. «Η Οικολογία δεν μπορεί να λειτουργεί ως πολιτικό συμπλήρωμα. Πρέπει να αποτελεί ολοκληρωμένη πρόταση διακυβέρνησης.» – Στο επίκεντρο η μεγάλη πρόκληση του οικολογικού χώρου να περάσει από τα «θολά νερά», σε εφαρμόσιμες πολιτικές λύσεις – Ο κίνδυνος για τα μικρότερα κόμματα -όπως οι Πράσινοι- είναι να εγκλωβιστούν σε έναν ρόλο σχολιαστή των κινήσεων των «μεγάλων» και να πέσουν στην παγίδα της «χαμένης ψήφου»… Η στρατηγική του «να είμαστε με όλους» οδηγεί τελικά σε μια πολιτική χωρίς ταυτότητα και χωρίς ραχοκοκαλιά

Στέφανος Σταμέλλος: Η Οικολογία είναι και πρέπει να παρουσιάζεται ως λύση, όχι ως συμπλήρωμα

του Στέφανου Σταμέλλου*

Το «Μανιφέστο» του Ινστιτούτου Τσίπρα προκάλεσε και προκαλεί έντονες ζυμώσεις και αναδιατάξεις. Ο κίνδυνος για τα μικρότερα κόμματα -όπως οι Πράσινοι- είναι να εγκλωβιστούν σε έναν ρόλο σχολιαστή των κινήσεων των «μεγάλων» και να πέσουν στην παγίδα της «χαμένης ψήφου». Η κριτική για παράδειγμα στο Μανιφέστο ότι ενσωματώνει ελλιπώς την οικολογία είναι χρήσιμη, όπως είναι και για κάθε άλλο κόμμα, αλλά αν συνεχιστεί, οι Πράσινοι κινδυνεύουν να γίνουν «ουρά» της ατζέντας Τσίπρα. Η αξία βρίσκεται στην -με κάθε τρόπο- αυτόνομη πρόταση.

Α. Η Οικολογία πρέπει να παρουσιάζεται ως λύση, και όχι ως συμπλήρωμα, και αντί για γενική κριτική, πρέπει να προβάλλονται θέσεις, που να διαφοροποιούν. Οι Πράσινοι έχουν τη δική τους ταυτότητα. Η θέση τους δεν είναι ούτε στο «μανιφέστο» της σοσιαλδημοκρατίας, ούτε στη συγκρουσιακή ρητορική, αλλά σε ένα νέο παραγωγικό και κοινωνικό μοντέλο.

Η ισχύς των Πράσινων βρίσκεται στην αυθεντικότητα και την εξειδίκευση της αυθεντικότητας. Κάθε φορά που ετεροκαθορίζονται, χάνουν την ευκαιρία να προβάλουν την αναγκαιότητα της οικολογικής μετάβασης ως τη μοναδική βιώσιμη διέξοδο για το μέλλον. Αλλά ακόμα και αν το «Μανιφέστο» του Αλέξη Τσίπρα είχε τον πλέον «πράσινο» προσανατολισμό, η αυτόνομη κάθοδος των Πράσινων θα παρέμενε πολιτική αναγκαιότητα για τους εξής λόγους:

√ Ένα μεγάλο «πολυσυλλεκτικό» σχήμα, όπως αυτό που περιγράφει το Μανιφέστο – σύγκλιση σοσιαλδημοκρατίας, ριζοσπαστικής αριστεράς και οικολογίας όπως λέει-, αναπόφευκτα κάνει συμβιβασμούς στη βάση άλλων προτεραιοτήτων ξεχνώντας την οικολογά. Αυτό μας το θυμίζει και το 2015. Για τους Πράσινους η Οικολογία δεν είναι ένα «κεφάλαιο» του προγράμματος, αλλά ο κεντρικός άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφονται όλα τα άλλα: οικονομία, κοινωνία, παιδεία, υγεία.
√ Η ύπαρξη ενός αυτόνομου οικολογικού κόμματος αναγκάζει τα μεγαλύτερα κόμματα να «πρασινίσουν» τις δικές τους ατζέντες. Αν οι Πράσινοι απορροφηθούν, αυτή η πίεση εξαφανίζεται και η οικολογία κινδυνεύει να γίνει απλώς «επικοινωνιακό περιτύλιγμα», ένα greenwashing.
√ Οι Πράσινοι στην Ελλάδα είναι μέρος ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού και παγκόσμιου κινήματος με συγκεκριμένες αρχές, που πολλές φορές έρχονται σε σύγκρουση με το μοντέλο ανάπτυξης που πρεσβεύει η Σοσιαλδημοκρατία και η Αριστερά.
√ Στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, τα πράσινα κόμματα επιδιώκουν την αυτονομία για να μπορούν να λειτουργούν ως ρυθμιστές σε κυβερνήσεις συνεργασίας, επιβάλλοντας συγκεκριμένες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, αντί να είναι μια απλή εσωτερική τάση ενός μεγαλύτερου φορέα.

Επομένως, το ερώτημα δεν είναι αν το Μανιφέστο είναι «αρκετά πράσινο», αλλά αν η Οικολογία πρέπει να εκπροσωπείται από έναν αυτόνομο πολιτικό φορέα, που δεν θα την
υποτάσσει σε άλλες πολιτικές προτεραιότητες.

Β. Τώρα, όταν ένα πολιτικό κείμενο, όπως το Μανιφέστο, προσπαθεί να είναι «συμπεριληπτικό» μέχρι σημείου ασάφειας, καταλήγει να υπόσχεται τα πάντα στους πάντες, αποφεύγοντας τις δύσκολες επιλογές. Για τους Πράσινους, η συμβουλή θα ήταν να αναδείξουν ακριβώς αυτό:

1. Δεν μπορείς να είσαι και με την αλόγιστη αέναη ανάπτυξη και με την προστασία της βιοποικιλότητας. Δεν μπορείς να λες «ΝΑΙ» στις εξορύξεις, στην εμπορευματοποίηση της φύσης και στις άναρχες ΑΠΕ και «ΝΑΙ» στην πράσινη μετάβαση ταυτόχρονα. Οι Πράσινοι οφείλουν να πιέσουν για καθαρές κουβέντες.
2. Τέλος στα «Θολά Νερά»! Η στρατηγική του «ψαρέματος» σε όλες τις δεξαμενές ψηφοφόρων οδηγεί σε μια πολιτική χωρίς ραχοκοκαλιά. Οι Πράσινοι πρέπει να αντιπαραθέσουν ένα πρόγραμμα με συγκεκριμένες ιεραρχήσεις, ακόμα κι αν αυτές έχουν πολιτικό κόστος.
3. Αντί να αναλώνονται σε ανάλυση των λέξεων του Τσίπρα, μπορούν απλώς να πουν: «Εμείς δεν είμαστε με όλους. Είμαστε με το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει σύγκρουση με κατεστημένα συμφέροντα, που το Μανιφέστο αποφεύγει να κατονομάσει». Με αυτόν τον τρόπο, οι Πράσινοι δεν ετεροκαθορίζονται, αλλά χρησιμοποιούν την ασάφεια του «αντιπάλου» για να αναδείξουν τη δική τους πολιτική ειλικρίνεια.

Γ. Στόχος των Πράσινων πρέπει να είναι η είσοδος στη Βουλή, άρα το 3%. Που σημαίνει μια καθαρή ατζέντα σε σχέση με το τι θα κάνουν, αν μπουν στη βουλή. Και επειδή θα «παίξει» πολύ η κυβερνητική σταθερότητα, θα πρέπει να επιμείνουν στην κυβερνητική προγραμματική ισότιμη συνεργασία, άρα να εμφανιστούν ως κυβερνητικό κόμμα. Η στρατηγική αυτή μετατοπίζει τους Πράσινους από το επίπεδο της «διαμαρτυρίας» στο επίπεδο της κυβερνησιμότητας. Στο πολιτικό σκηνικό σήμερα, όπου η συζήτηση για την
κυβερνητική σταθερότητα κυριαρχεί, η υιοθέτηση ενός ρόλου υπεύθυνου εταίρου είναι η μόνη οδός για να ξεπεραστεί το φράγμα του 3%.

Σκέψεις στρατηγικής για την είσοδο των Πρασίνων, ως κυβερνητικός πυλώνας
Καθαρή προγραμματική ατζέντα: Αντί για γενικές διακηρύξεις, οι Πράσινοι πρέπει να παρουσιάσουν 3-5 μη διαπραγματεύσιμα σημεία για οποιαδήποτε συμμετοχή σε κυβέρνηση. Η ατζέντα αυτή λειτουργεί ως «συμβόλαιο» με τον ψηφοφόρο, δίνοντας νόημα στην ψήφο του, πέρα από την απλή εκπροσώπηση.

Απάντηση στο Δίλημμα της Σταθερότητας: Η «σταθερότητα» δεν πρέπει να ταυτίζεται μόνο με τις αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Οι Πράσινοι μπορούν να προβάλουν το ευρωπαϊκό μοντέλο, όπου οι πολυκομματικές κυβερνήσεις είναι τις περισσότερες φορές πιο σταθερές, καθώς βασίζονται σε έγγραφες προγραμματικές συμφωνίες και όχι σε «λευκές επιταγές». Το μήνυμα: «Εγγυόμαστε τη σταθερότητα, αρκεί αυτή να έχει πράσινο πρόσημο».

Ισότιμη Προγραμματική Συνεργασία: Ξεκάθαρη δήλωση ότι οι Πράσινοι δεν θα γίνουν «συμπλήρωμα» ή «πράσινο άλλοθι» κανενός. Απαίτηση για συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια (π.χ. Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ή Αγροτικής Ανάπτυξης) που θα επιτρέπουν την άμεση εφαρμογή του προγράμματός τους, στα πρότυπα των Πράσινων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Στόχος το 3% μέσω της «Χρήσιμης Ψήφου»: Για να πείσουν το εκλογικό σώμα, πρέπει να δείξουν ότι η παρουσία τους στη Βουλή είναι απαραίτητη για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Αν ο κόσμος πιστέψει ότι χωρίς τους Πράσινους δεν υπάρχει βιώσιμη λύση διακυβέρνησης, η ψήφος σε αυτούς παύει να θεωρείται «χαμένη» και γίνεται στρατηγική επιλογή.

Άρα, η μετάβαση από το «καταγγέλλω το Μανιφέστο» στο «προτείνω κυβερνητικό πλάνο» είναι η ειδοποιός διαφορά. Πρέπει να καταλάβει ο κόσμος, ο ψηφοφόρος, ότι οι Πράσινοι ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «θεματικό κόμμα», αλλά κυβερνητική δύναμη.

Στέφανος Σταμέλλος
https://www.e-ecology.gr
https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/