Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και πρωτοποριακά εγχειρήματα της σύγχρονης ελληνικής μουσικής σκηνής φέρει την υπογραφή του Καλλιτέχνη Δημήτρη Λάμπου «In The Garden Of Epicurus» – Ένας δίσκος που δημιουργήθηκε με ΑΙ… μια ακόμα κυκλοφορία, όπου η ανθρώπινη έμπνευση συνεργάζεται με την τεχνητή νοημοσύνη… Αυτές οι ιδέες «περίμεναν»… μέχρι που η τεχνολογία έδωσε έναν νέο δρόμο έκφρασης… Ο δίσκος αυτός συγκαταλέγεται στις πρώτες ολοκληρωμένες απόπειρες χρήσης ΑΙ ως βασικού δημιουργικού μέσου… Η τεχνολογία ανοίγει δρόμους… αλλά η κατεύθυνση παραμένει ανθρώπινη… Ο δίσκος «In The Garden Of Epicurus» είναι διαθέσιμος για ακρόαση και δωρεάν λήψη, προσκαλώντας το κοινό να εξερευνήσει ένα νέο ηχητικό σύμπαν όπου το παρελθόν συναντά το μέλλον

Η διαδικασία ήταν να «δίνω» τις ηχογραφήσεις στην ΑΙ με όσο πιο σαφείς οδηγίες ήταν δυνατό για το τι ήθελα να κάνει, τι όργανα να χρησιμοποιήσει κ.λπ. και αυτή να μου επιστρέφει την δική της εκδοχή. Από την στιγμή που είχα ένα ικανοποιητικό πρώτο αποτέλεσμα άρχιζε η διαδικασία των διορθώσεων και των λεπτομερειών. Κάποιες φορές καταλάβαινε αμέσως τι ήθελα να αλλάξει, κάποιες άλλες έπρεπε να κάνω πολλές προσπάθειες για να καταλάβω εγώ πού «μπερδευόταν» και να προσπαθήσω να κάνω πιο ξεκάθαρο το τι ήθελα να κάνει. Κάποια κομμάτια έγιναν σχετικά γρήγορα, κάποια άλλα απελπιστικά αργά, ένα μόνον έγινε κατευθείαν με την πρώτη προσπάθεια. Αυτό που χρειάζεται είναι ένας καλοπαιγμένος «πιλότος» και πολύ σαφείς οδηγίες».

Για το αν του έλειψε το ανθρώπινο στοιχείο, δηλαδή το ζωντανό παίξιμο, δικό του και άλλων μουσικών και τα ηχοχρώματα των «φυσικών» οργάνων, συνήθως ακουστικών στην περίπτωση του, ο Δημήτρης Λάμπος απαντά:

«το ανθρώπινο στοιχείο έχει χαθεί εκ των πραγμάτων, οι γενικές δυσκολίες της ζωής αλλά και οι προσωπικές που ζω τα τελευταία χρόνια έχουν καταστήσει ανέφικτο το να μπω ξανά στην διαδικασία συνεργασίας, εύρεσης χρόνου, πόρων για ηχογραφήσεις κ.λπ. Επομένως η ΑΙ ήρθε σαν σωτήρια λέμβος για την δημιουργικότητά μου».

Όπως φαίνεται από τον τίτλο του το «In The Garden Of Epicurus» εμπνέεται και έχει για θέμα του την φιλοσοφία του Επίκουρου. Εκτός από το μουσικό σκέλος για το οποίο είναι εξολοκλήρου υπεύθυνος ο Δημήτρης Λάμπος απαγγέλλει αποσπάσματα από ρήσεις του Επίκουρου, τη μετάφραση τους στη νέα ελληνική απαγγέλει ο γιος του Θησέας Επίκουρος – ενώ στην εισαγωγή ακούγεται η κόρη του Δανάη Υπατία – και τέλος την αγγλική μετάφραση τους ο Demetrios Lampos, ένας Ελληνοαμερικανός καθηγητής φυσικής με τον οποίο γνωρίστηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πιθανότατα είναι μακρινός εξάδελφος του.

Τι αγαπά όμως και τον εκφράζει τόσο στη φιλοσοφία του Επίκουρου;

«Πιστεύω ότι πλέον είναι γενικά αποδεκτό ότι από τους αρχαίους Έλληνες φιλόσοφους ο Επίκουρος ήταν από τους πιο ανατρεπτικούς και ταυτόχρονα απλούς και ταπεινόφρονες. Από την μία για παράδειγμα κάνει μια σοβαρότατη προσπάθεια να μας συμφιλιώσει με την ιδέα του θανάτου και από την άλλη το πραγματώνει χωρίς φανφάρες ή μελοδραματισμούς, χρησιμοποιώντας επί της ουσίας απλή μαθηματική σκέψη. Έφτιαξε τον κήπο του, πραγματικό μέρος στο οποίο όλοι και όλες, ακόμα και οι δούλοι/ες, ήταν ίσοι/ες και συνδιαλέγονταν φιλοσοφικά επί ίσοις όροις.

Υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων σήμερα που να το έχει επιτύχει αυτό για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα;

Ο Επίκουρος όμως το έκανε δυόμιση χιλιάδες χρόνια πριν. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι αν ποτέ υπάρξει ένα απελευθερωμένο μέλλον για την ανθρωπότητα δεν θα καθορίζεται από μεγάλο μέρος της επικούρειας φιλοσοφίας. Για αυτό και ο δίσκος τελειώνει με το «An Epicurean Future» (Ένα Επικούρειο μέλλον)».

Βρίσκει όμως να υπάρχει κάτι που συνδέει τον Επίκουρο και την φιλοσοφία του με την AI; «Όχι, αν και θα μπορούσε κανείς να πει ότι και τα δύο, η AI και η επικούρεια φιλοσοφία, κοιτούν στο μέλλον, σε μιαν άλλη, εξελιγμένη πραγματικότητα».

Σε πρακτικό επίπεδο σε τι ακριβώς τον βοήθησε η AI;

«Η οικονομία σε χρήματα αλλά και χρόνο ήταν ιδιαίτερα σημαντική. Για να γίνει αυτός ο δίσκος με τον «παραδοσιακό» τρόπο θα χρειαζόταν μια παραγωγή τουλάχιστον τριών χιλιάδων ευρώ, πάνω από εκατό ώρες στούντιο και άπειρη προσωπική δουλειά για την προετοιμασία. Το ότι έγινε με βάση κάποιες παλαιές «σπιτικές» ηχογραφήσεις και μηδαμινό κόστος, μερικούς καφέδες και μια σύνδεση με το Internet είναι τεράστιο επίτευγμα της τεχνολογίας και προσφέρει νέες δυνατότητες για καθένα και καθεμία. Από μια άποψη η ΑΙ βοηθάει να γίνει η τέχνη πολύ λιγότερο ταξική από όσο ήταν μέχρι τώρα. Πέρα από αυτό, όπως συμβαίνει και με έναν καλό μουσικό που θα σου παίξει μια φράση που δεν θα είχες ποτέ φανταστεί, έτσι και η ΑΙ μπορεί να σε εκπλήσσει κάποιες φορές. Δεν είναι θέμα «έμπνευσης» αλλά πιθανοτήτων, από την στιγμή που αντλεί πληροφορίες από όλη την μουσική στην οποία έχει πρόσβαση αναπόφευκτα θα καταλήξει σε πολλές κοινοτοπίες αλλά που και που θα κάνει και κάτι το οποίο ίσως θα ήταν πολύ δύσκολο για έναν ανθρώπινο νου να το σκεφτεί μόνος του».

Αφού όμως πυρήνας του έργου είναι ο φιλοσοφικός λόγος του Επίκουρου γιατί οι συνθέσεις είναι στην πλειονότητα τους οργανικές;

«Γιατί έτσι ήταν εξαρχής, γραμμένες σε μία παλαιότερη, ιδιαίτερα δημιουργική περίοδο μου. Το να τους δώσω μια ενιαία διάσταση μέσα από τον Επίκουρο ήρθε σαν ηχώ από μια παλαιότερη ιδέα μου, να κάνω έναν δίσκο που θα ονομαζόταν «Στου Επίκουρου τον κήπο», έναν φόρο τιμής στο όνειρο μιας απελευθερωμένης ανθρωπότητας με ισότητα και ελευθερία για όλους, λογική και καλοσύνη».

Το «In The Garden Of Epicurus» είναι ένας ενδιαφέρων και κυρίως πολύ ευχάριστος, κάποιες στιγμές και όμορφος δίσκος. Οι ενστάσεις μου ως προς την ΑΙ είναι ότι αφενός οι αναπτύξεις των συνθέσεων είναι λίγο προβλέψιμες και αφετέρου οι ενορχηστρώσεις (και ιδίως τα ρυθμικά μέρη) θα μπορούσαν να είναι πολύ πιο «ζωντανές» με μελετημένο και λεπτομερειακό προγραμματισμό των ηλεκτρονικών.

Τέλος έχω απεριόριστο σεβασμό για τις θεωρίες όχι μόνο των αρχαίων Ελλήνων αλλά και όλων των σοβαρών φιλοσόφων και φυσικά για τις ανάλογες απόψεις κάθε ανθρώπου. Δεν μπορώ όμως και να αντισταθώ στον πειρασμό να απαντήσω στις επικούρειες θέσεις με μια φράση του Επίκτητου, του ιδρυτή της σχολής των στωικών

Δεν μπορείς να είσαι ποτέ ελεύθερος αν δεν έχεις έλεγχο του εαυτού σου.

Μπορείτε να ακούσετε αλλά και να κατεβάσετε δωρεάν το «In The Garden Of Epicurus» εδώ

Η Παρουσίαση της δισκογραφικής δουλειάς του Δημήτρη Λάμπου δημοσιεύτηκε στην ΑΥΓΗ