Σε τροχιά οριστικοποίησης εισέρχεται ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σηματοδοτώντας ένα κρίσιμο θεσμικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας των Δήμων και την ενίσχυση της αυτοδιοικητικής διακυβέρνησης.
Όπως ενημέρωσε ο Πρόεδρος της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, Λάζαρος Κυρίζογλου, μετά τη συνάντησή του με τον Υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο
Όπως ανέφερε, σε προχθεσινή συνάντηση που είχε με τον Υπουργό Εσωτερικών, Θοδωρή Λιβάνιο, ο Κώδικας έχει πλέον ολοκληρωθεί σε επίπεδο σχεδίου νόμου, με μοναδική εκκρεμότητα τη διάταξη του άρθρου 259 που αφορά τους πόρους των δήμων.
Προδιαβούλευση πριν την επίσημη διαβούλευση
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι – κατόπιν αιτήματος της ΚΕΔΕ – το σχέδιο θα δοθεί σε προδιαβούλευση πριν από την επίσημη ανάρτησή του.
Σύμφωνα με τον κ. Κυρίζογλου:
-
Η ΚΕΔΕ θα έχει στη διάθεσή της 5 έως 10 ημέρες για να εξετάσει το τελικό κείμενο.
-
Θα διαπιστωθεί αν έχουν ενσωματωθεί όλες οι παρατηρήσεις και προτάσεις που κατατέθηκαν κατά την πολυετή διαδικασία διαλόγου.
-
Σε περίπτωση που έχει παραλειφθεί κάποια κρίσιμη ρύθμιση, θα ζητηθεί άμεσα η ενσωμάτωσή της.
Ο Πρόεδρος υπογράμμισε ότι η συζήτηση για τον Κώδικα ξεκίνησε από το 2024, δηλαδή σχεδόν τέσσερα χρόνια πριν από τις επόμενες δημοτικές εκλογές. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «η διαδικασία ήταν άπλετη από πλευράς χρόνου», ανεξαρτήτως επιμέρους συμφωνιών ή διαφωνιών.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία
Η ψήφιση θα ακολουθήσει την πλήρη κοινοβουλευτική διαδικασία:
-
Τέσσερις συνεδριάσεις στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής (επιτροπή ακροάσεων).
-
Τρεις συνεδριάσεις στην Ολομέλεια.
Στόχος είναι ο νέος Κώδικας να αποτελέσει νόμο του κράτους μέχρι το Πάσχα.
Σε περίπτωση μικρής χρονικής απόκλισης, η ψήφιση τοποθετείται «αμέσως μετά το Πάσχα» που φέτος πέφτει 12 Απριλίου.
Το κρίσιμο άρθρο 259 – Οι πόροι των δήμων
Κομβικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε το άρθρο 259, που ρυθμίζει την κατανομή των θεσμοθετημένων πόρων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ο κ. Κυρίζογλου ανακοίνωσε ότι έγινε δεκτό το αίτημα της ΚΕΔΕ ώστε η διάταξη να παραμείνει ως έχει, δηλαδή:
-
Να συνεχίσει να αναγράφει ρητά τα ποσοστά κατανομής (τα «τόσο τοις εκατό από εδώ, τόσο τοις εκατό από εκεί»).
-
Να μη μεταβληθεί η ποσοτικοποίηση ανά τομέα.
Πρόκειται για εξέλιξη που, αν και δεν ικανοποιεί πλήρως τη διεκδίκηση της Αυτοδιοίκησης, θεωρείται θετική, καθώς διατηρείται το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο.
Η ιστορική αναφορά στον «Καλλικράτη»
Το άρθρο 259 θεσπίστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Πρόγραμμα Καλλικράτης.
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ σημείωσε ότι η διάταξη εντάχθηκε στη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης που θα «έσερνε το τρένο» της διοικητικής αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, όπως τόνισε, η πλήρης εφαρμογή της χρηματοδότησης δεν υλοποιήθηκε ποτέ.
Ενδεικτικά ανέφερε ότι:
-
Με βάση απολογιστικά στοιχεία του 2025, οι δήμοι θα έπρεπε να λαμβάνουν περίπου 8,2 δισ. ευρώ.
-
Στην πράξη λαμβάνουν περίπου 2,8 δισ. ευρώ.
Η απόσταση αυτή αποτυπώνει, σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, τη διαχρονική υστέρηση εφαρμογής του άρθρου.
Μελέτη για το πραγματικό λειτουργικό κόστος
Στο πλαίσιο της θεσμικής και τεκμηριωμένης διεκδίκησης, η ΚΕΔΕ έχει ήδη αναθέσει μελέτη για τον υπολογισμό του πραγματικού λειτουργικού κόστους των δήμων.
Η μελέτη θα καταγράψει:
-
Τις αρμοδιότητες που μεταφέρθηκαν χωρίς αντίστοιχη χρηματοδότηση.
-
Περιπτώσεις όπου οι πόροι ήταν ανεπαρκείς.
-
Περιπτώσεις όπου αφαιρέθηκαν υφιστάμενοι πόροι.
Στόχος είναι να τεκμηριωθεί με αντικειμενικά στοιχεία ποιο είναι το αναγκαίο επίπεδο χρηματοδότησης. Ενδεικτικά, όπως ανέφερε ο Πρόεδρος εάν η μελέτη καταλήξει ότι το απαιτούμενο ποσό είναι 4,5 δισ. ευρώ, τότε η διεκδίκηση θα αποκτήσει συγκεκριμένο και ποσοτικοποιημένο χαρακτήρα, έναντι των 2,8 δισ. που αποδίδονται σήμερα.
Η ΚΕΔΕ, όπως ξεκαθαρίστηκε, δεν αποσύρει τη βασική της διεκδίκηση για πλήρη εφαρμογή του άρθρου 259. Ωστόσο, στο πλαίσιο της δημοσιονομικής πραγματικότητας και των περιορισμών («διάταξη κόφτη»), επιδιώκει ρεαλιστική και σταδιακή προσέγγιση.
Να σημειώσουμε ότι με την ψήφιση του νέου Κώδικα το Υπουργείο Εσωτερικών έχει προγραμματίσει να ξεκινήσει μια εντατική διαδικασία κατάρτισης με σεμινάρια αλλά και πολύ πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό.
Δείτε το video στα 47 λεπτά – myota.gr
