Η ενέργεια έχει μετατραπεί σε όπλο στρατηγικής πίεσης – Η Ε.Ε. ετοιμάζει ολική απαγόρευση θαλάσσιων υπηρεσιών για τάνκερ που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο, κλιμακώνοντας το καθεστώς κυρώσεων και επεκτείνοντας τη σύγκρουση στο ενεργειακό πεδίο

Οι Βρυξέλλες προτείνουν να απαγορευθούν πλήρως υπηρεσίες όπως η ασφάλιση, η χρηματοδότηση και η διαμεσολάβηση προς κάθε πλοίο που μεταφέρει πετρέλαιο της Ρωσίας, εφόσον το μέτρο υιοθετηθεί συντονισμένα με τις χώρες της G7, συμπεριλαμβανομένων των Η.Π.Α. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η νέα δέσμη –η 20ή σειρά κυρώσεων από το 2022– «θα περικόψει περαιτέρω τα ενεργειακά έσοδα της Ρωσίας και θα δυσκολέψει την εξεύρεση αγοραστών για το πετρέλαιό της». Η πρωτοβουλία έρχεται μετά από ακόμα έναν γύρο αμερικανοκινούμενων ειρηνευτικών επαφών που δεν έφερε καμία πρόοδο, με Ευρωπαίους αξιωματούχους να τονίζουν ότι η Μόσχα δεν δείχνει καμία διάθεση για συμβιβασμό στο ουκρανικό μέτωπο.

Ρωσία, πετρέλαιο και τέλος στο πλαφόν

Το σύστημα πλαφόν που επιβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2022 επέτρεπε σε δυτικούς ασφαλιστές και παρόχους υπηρεσιών να συνεργάζονται με πλοία που μετέφεραν ρωσικό πετρέλαιο, υπό την προϋπόθεση ότι το φορτίο πωλείτο κάτω από ένα ανώτατο όριο σε σχέση με τα διεθνή benchmarks, υποχρεώνοντας έτσι τη Μόσχα να πουλά με σημαντική έκπτωση.

Τώρα, η νέα γραμμή της Ε.Ε. ουσιαστικά εγκαταλείπει το πλαφόν υπέρ μιας καθολικής απαγόρευσης: όποιο τάνκερ μεταφέρει πετρέλαιο από τη Ρωσία, δεν θα έχει πρόσβαση σε κρίσιμες ναυτιλιακές υπηρεσίες από την Ε.Ε., ανεξαρτήτως τιμής. Η στρατηγική αυτή στοχεύει όχι μόνο στην περαιτέρω αποστράγγιση των ενεργειακών εσόδων της Ρωσίας, αλλά και στο να καταστήσει πιο δαπανηρή και επισφαλή την πρόσβασή της στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.

Παρά την αποφασιστικότητα της Κομισιόν, η υιοθέτηση του πακέτου δεν είναι δεδομένη, καθώς ορισμένες πρωτεύουσες που διατηρούν πιο φιλική στάση προς τη Μόσχα –με πιο χαρακτηριστική τη Βουδαπέστη– εμφανίζονται απρόθυμες να συναινέσουν. Η φον ντερ Λάιεν είχε στόχο το νέο πακέτο κυρώσεων να εγκριθεί πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψή της στο Κίεβο στις 24 Φεβρουαρίου, για τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, όμως η εσωτερική αντίσταση απειλεί να καθυστερήσει τα χρονοδιαγράμματα.

Σκλήρυνση γραμμής απέναντι σε Ρωσία και «σκιώδη στόλο»

Το πακέτο δεν περιορίζεται μόνο στο πεδίο «Ρωσία – πετρέλαιο», αλλά επεκτείνει το εύρος της οικονομικής πίεσης. Προβλέπει την προσθήκη ακόμη 20 ρωσικών τραπεζών στη λίστα κυρώσεων, καθώς και «αρκετών τραπεζών τρίτων χωρών» που, σύμφωνα με την Κομισιόν, διευκολύνουν την παράνομη διακίνηση αγαθών υπό καθεστώς κυρώσεων. Παράλληλα, εισάγει νέες απαγορεύσεις εξαγωγών από την Ε.Ε. –από καουτσούκ για τρακτέρ μέχρι υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας– αξίας άνω των 360 εκατ. ευρώ, καθώς και απαγορεύσεις εισαγωγής ορισμένων μετάλλων, χημικών και κρίσιμων ορυκτών αξίας πάνω από 570 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τους Financial Times.

Στο στόχαστρο μπαίνει και ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος» της Ρωσίας: 43 ακόμη πλοία προστίθενται στη λίστα των σκαφών που η Μόσχα χρησιμοποιεί για να μεταφέρει πετρέλαιο παρακάμπτοντας το πλαφόν τιμών και τους υφιστάμενους περιορισμούς.

Με αυτόν τον τρόπο, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να κλείσουν τις «τρύπες» του προηγούμενου σχήματος και να καταστήσουν σαφές ότι η πίεση θα αυξηθεί έως ότου η Ρωσία αναγκαστεί να καθίσει «με ειλικρινή πρόθεση» στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπως τόνισε η φον ντερ Λάιεν, υπογραμμίζοντας ότι «αυτή είναι η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει η Ρωσία».