Συχνά-πυκνά τα γεμίζουνε με λύματα, άλλοτε με βιομηχανικά απόβλητα, άλλες φορές με πετρελαιοειδή, τώρα και με πρόβατα όπως στην πρόσφατη περίπτωση του Αλφειού.
Η σχετική νομοθεσία είναι γενικόλογη, τα πρωτόκολλα ελέγχου δανεικά και αδιάβαστα, οι Περιφέρειες αλλούγιαλού, στον κόσμο της κούφιας επικοινωνίας και η προβλεπόμενη «Αστυνόμευση των Ρεμάτων» παρούσα μόνο στα χαρτιά, για δες, από το 1924. Ποτάμια και ρέματα εμμένουν οχετοί και οργανικό κομμάτι του αποχετευτικού συστήματος, με την υγεία τους ανάξιας ακόμη και κουβέντας.
Ρώτα τα ψάρια να σου πουν ποιοι είναι !
– Εμφανίζεται κατά τις βραδινές ώρες, ανεξάρτητα καιρικών συνθηκών και διαρκεί κάποιες ημέρες.
– Παρουσιάζεται με απότομη αύξηση της παροχής του νερού, με βαθυμέλανο χρώμα, διαφορετικό από το φυσιολογικό, με παχύρευστη υφή και έντονη δυσοσμία.
– Συνοδεύεται ως επί το πλείστο από την αφύσικη μωρία εκατοντάδων μικρών και μεγάλων ψαριών τα οποία σωρεύονται, νεκρά ή ημιθανή, στο κατώφλι των κατοίκων της παρόχθιας περιοχής.
Η ανεξέλεγκτη ρύπανση του Κηφισού παρουσιάζεται τουλάχιστον για μια 10ετία, με 3 διαπιστωμένες κορυφώσεις στο ελάχιστο φυσικό τμήμα που απομένει μετά την πολυετή λεηλασία του φυσικού του κεφαλαίου από τις «διευθετήσεις» της Πολιτείας: Μία τον Νοέμβριο 2015, μία δεύτερη τον Φεβρουάριο 2023 και μία τελευταία στα πρόθυρα του 2026. Σε όλες τις περιπτώσεις, κάτοικοι και συλλογικότητες της περιοχής, ο Σύλλογος Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων – Ροή και η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ, πότε ο ένας, πότε ο άλλος, πότε όλοι μαζί, προχώρησαν σε καταγγελίες στην Περιφέρεια – αρμόδια για τα ρέματα του χώρου της – και, μέσω αυτής, στην Ειδική Γραμματεία Υδάτων του ΥΠΕΝ, στην ΕΥΔΑΠ, στο ΕΛΚΕΘΕ, στην τοπική αστυνομία και στη Δημοτική Αρχή, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
Και στις 3 περιπτώσεις η Περιφέρεια πραγματοποίησε μεν τις αναγκαίες αυτοψίες και τη λήψη δειγμάτων στη περιοχή της ρύπανσης, διαπίστωσε τα αίτια, αλλά το όλο ζήτημα τερμάτισε κάπου εκεί, σε ευλαβική αναμονή του επόμενου κύκλου ρύπανσης και της επόμενης καταστροφής του λιγοστού πια φυσικού κεφαλαίου του ρέματος.
«Σοβαρή απειλή η ανεξέλεγκτη ρύπανση στα ρέματα», καταγγέλλει εδώ και καιρό ο εγχώριος έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος. Και όσο αφορά την Αττική, η ανεξέλεγκτη ρύπανση δεν αποτελεί περιστασιακό προνόμιο του μόνου Κηφισού: Από τον Κηφισό στην Πικροδάφνη και από τον Ιλισό, στον Ποδονίφτη και στις λίγες δεκάδες εναπομείναντα ρέματα του Λεκανοπεδίου, αποτελεί κάτι περισσότερο από καθημερινότητα.
Η ρύπανση ποταμών και ρεμάτων αποτελεί ένα πολυεπίπεδο σοβαρό κίνδυνο τόσο για την υγεία ανθρώπου όσο και για την υγεία του περιβάλλοντος καθόσον:
– Συνιστά αιτία καταστροφής των υδάτινων οικοσυστημάτων – της υδρόβιας χλωρίδας και πανίδας – προκαλεί σοβαρή απώλεια βιοποικιλότητας και φαινόμενα ευτροφισμού και άνθησης μικροφυκιών – που συνεπάγονται σοβαρή μείωση του οξυγόνου και τη δημιουργία «νεκρών ζωνών»,
– προκαλεί μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα, μεταφέρεται και μολύνει τη θάλασσα και αποτελεί ένα από τα αιτία της όξινης βροχής και,
– συνιστά σοβαρή απειλή για την ανθρώπινη υγεία, αν θέλουμε ακόμη και μέσω της τροφικής αλυσίδας.
Από την άλλη μεριά, ο έλεγχος, ο περιορισμός ή και ο εκμηδενισμός της ρύπανσης ποταμών και ρεμάτων αποτελεί μια σύνθετη δομική διαδικασία, η οποία οφείλει να διεκπεραιώνεται μέσω :
– της συστηματικής χημικής και βιολογικής ανάλυσης και παρακολούθησης της ποιότητας του νερού και της συστηματικής αξιολόγησης της υγείας του συνολικού οικοσυστήματος ποταμών και ρεμάτων,
– του εντοπισμού των πηγών ρύπανσης όταν απαιτηθεί και,
– της συμμόρφωσης των πιθανών ρυπαντών σύμφωνα την εθνική και την κοινοτική νομοθεσία.
Μολονότι τα παραπάνω αποτελούν θέσφατο και θεσμοθετημένη πρακτική για τη σύγχρονη εμπειρία, τα θεμέλια της εγχώριας πραγματικότητας ως προς τον έλεγχο, την πρόληψη και την καταπολέμηση της ρύπανσης ποταμών και ρεμάτων είναι περισσότερο από σαθρά : Η σχετική νομοθεσία είναι ανεπαρκής ενώ είναι ουσιαστικά ανύπαρκτες οι διαδικασίες εφαρμογής της, έτσι ώστε η ανεξέλεγκτη ρύπανση να έχει αναχθεί σε σοβαρή απειλή.
Η προστασία ποταμών και ρεμάτων από την ανεξέλεγκτη ρύπανση νομοθετείται μεν έμμεσα και εντελώς θεωρητικά :
– μέσω του άρθρου 24 του Συντάγματος, περί Προστασίας του Περιβάλλοντος.
– του ν.1650/1986, περί Προστασίας του Περιβάλλοντος.
– του ν.4685/2020 περί Εκσυγχρονισμού Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας,
– του ν.4258/2014 περί Διαδικασίας Οριοθέτησης και ρυθμίσεις θεμάτων για τα υδατορέματα,
– του ΠΔ 59/2018, που τα συμπεριλαμβάνει στις ζώνες που προστατεύονται ως σημαντικά φυσικά οικοσυστήματα και,
– της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Νερά, 2000/60/ΕΚ, που θεσμοθετεί την παρακολούθηση της οικολογικής ποιότητας ποταμών και ρεμάτων στις λεκάνες απορροής τους,
αλλά επαφίεται εξ’ ολοκλήρου – επί της ουσίας και στην πράξη – στις Περιφερειακές Διοικήσεις και κυρίως σε ένα νομοθέτημα κρίσιμης σημασίας όπως το «περί Αστυνόμευσης των Ρεμάτων».
Η Αστυνόμευση των Ρεμάτων νομοθετήθηκε το 1924 και ισχύει ατόφια έως σήμερα συμπεριλαμβανόμενη σε όλες τις περιοδικές εγκυκλίους της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας – Π.Δ. 18/21/1924, Π.Δ./24.2.1932, εγκύκλιος ΥΠΕΧΩΔΕ Δ7α/οικ.3147/ΕΓΚ.33/12-10-98, Εγκύκλιος Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας 2024. Σύμφωνα με τον νόμο, η Αστυνόμευση των Ρεμάτων αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των Περιφερειακών Διοικήσεων, ασκείται από υπάλληλους ορισμένους από τον Περιφερειάρχη και περιλαμβάνει
– τον έλεγχο της κατάστασης της φυσικής κοίτης,
– τον εντοπισμό κάθε παράνομης ενέργειας εντός της κοίτης,
– τη λήψη των προβλεπόμενων μέτρων στις περιπτώσεις διαπίστωσης παράνομης ενέργειας και,
– τη σύνταξη δελτίου αυτοψίας των προβλημάτων που εντοπίστηκαν και των ενεργειών που έγιναν για την αποκατάσταση τους και την υποβολή του στον Περιφερειάρχη, στον Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και στις αρμόδιες υπηρεσίες για την προστασία και τη συντήρηση των υδατορεμάτων.
Παρά ταύτα, ο νόμος περί Αστυνόμευσης των Ρεμάτων δεν εφαρμόστηκε ποτέ από την Περιφερειακή Διοίκηση Αττικής,
– όπως δεν βρήκαν ποτέ ανταπόκριση οι περιοδικές εκκλήσεις της Περιφερειακής Διοίκησης προς την Ειδική Γραμματεία Υδάτων του ΥΠΕΝ και τη Δ/νση Υδάτων της Αποκεντρωμένης για πληροφόρηση σχετικά με την ποιότητα του νερού του Κηφισού,
– όπως κατέληξε σε απλή ηλεκτρονική σελίδα καταγραφής των αμφιλεγόμενων έργων καθαρισμού των ρεμάτων της Περιφερειακής Διοίκησης το πολυδιαφημισμένο Ηλεκτρονικό Παρατηρητήριο Ρεμάτων και,
– όπως δεν εφαρμόστηκε ποτέ ο νόμος ν.4623-9-8-2019, περί Περιφερειακού Συντονιστή Πολιτικής Προστασίας – https://oikosymmaxia.blogspot.
Οσάκις δε έτυχε να παρέμβουμε επί του θέματος της Αστυνομίας στο πλαίσιο του Περιφερειακού Συμβουλίου και να ζητήσουμε τους λόγους για τη μη εφαρμογή του νόμου η πάγια δικαιολογία ήταν η έλλειψη προσωπικού (sic !!!).
Και σαν να μη έφταναν τα παραπάνω, η Περιφερειακή Διοίκηση Χαρδαλιά έσπρωξε την υπόθεση της Αστυνόμευσης ακόμη πιο πέρα στην κατεύθυνση της αναποτελεσματικότητας και της ανυποληψίας: Αντί να προγραμματίσει την κάλυψη της αναντίρρητης αυτής ανάγκης σε μόνιμη βάση, με προσωπικό της Περιφέρειας σύμφωνα με τον νόμο, προχώρησε πρόσφατα στην επικύρωση σύμβασης με μία «Ανώνυμη Τεχνική Κατασκευαστική Εμπορική Βιομηχανική Κτηματική Τουριστική Ξενοδοχειακή και Γεωργική Εταιρεία», η οποία προβλέπει την «Συνδρομή στην Αστυνόμευση Ρεμάτων» για τα μόνα ρέματα της Περιφερειακής Ενότητας Δυτικής Αττικής αντί του ποσού των 280.00 χιλιάδων για μία 2ετία, (sic !!!). Με λίγα λόγια, η ανύπαρκτη υπηρεσία της Αστυνόμευσης προικίστηκε με τη χρηματοδότηση κάποιας «συνδρομής» της !
Τα αττικά ρέματα ρέουν και θα συνεχίζουν να ρέουν όπως πάντα, επαφίοντας την τύχη τους στις ορέξεις του κάθε ασυνείδητου, που τα μετατρέπει σε πολλά και διάφορα σημεία σε ανοιχτές χωματερές και τα δηλητηριάζει, μόνιμα ή περιστασιακά, με κάθε είδους υγρό απόβλητο. Και αυτό, την ίδια στιγμή που ο καθαρισμός και η συντήρηση ποταμών και ρεμάτων της Περιφέρειας Αττικής κατέχει την κεντρικότητα των διακηρύξεων του Περιφερειάρχη Αττικής, δίπλα στα βαρύγδουπα περί «αντιπλημμυρικής θωράκισης», περί της «απόλυτης φάσης ετοιμότητας» σε πολύ περισσότερο βρόχινο από αυτό των τελευταίων πλημμυρών » και, όπως δηλώνει, ίσως και μέσω κάποιων έργων «ειδικής κινητοποίησης (sic !!!).
Χιλιομετρικοί οι καθαρισμοί σε καθημερινή βάση, όπως διακηρύσσει, απουσία του οιουδήποτε μέτρου κατά της ρύπανσης του νερού, ως εάν ρέματα και ποτάμια να είναι απλές κοίτες και όχι ροή γεμάτη δηλητήρια που καταστρέφουν μέρα-νύχτα την βιοποικιλότητα και την υγεία ανθρώπου και περιβάλλοντος. Και κανείς δεν διαμαρτύρεται, κανείς δεν εισηγείται και κανείς δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται τις επικίνδυνες διαστάσεις των παρωχημένων ψευδο-πολιτικών τους.
Για αυτό λέμε «ρώτα τα ψάρια να σου πουν ποιοι είναι». Γιατί είναι από τα λίγα που τις ψευδο-πολιτικές τις ζουν κυριολεκτικά στο πετσί τους !
