Φωτεινή Κούβελα Πρώην ΓΓΙΦ Δημοτική Σύμβουλος, Επικεφαλής «ΠΑΛΑΙΟ ΦΑΛΗΡΟ ΑΛΛΑΓΗ»: 96 χρόνια μετά… από το «επικίνδυνη ψήφος» στο αίτημα του 50/50 παντού και στα ψηφοδέλτια – 5 Φεβρουαρίου 1930, οι Ελληνίδες απέκτησαν υπό όρους το δικαίωμα του «εκλέγειν». Όχι ως αυτονόητο δικαίωμα, αλλά ως παραχώρηση – Από τα σκοτεινά στερεότυπα που χαρακτήριζαν τις γυναίκες «ανισόρροπες» και τη ψήφο τους «επικίνδυνη και αποκρουστέα», μέχρι το σημερινό αίτημα για ουσιαστική ισότητα, εκπροσώπηση και κατοχύρωση του 50/50

96 χρόνια μετά: από το «επικίνδυνη ψήφος» στο αίτημα του 50/50 παντού και στα ψηφοδέλτια

Σαν σήμερα, στις 5 Φεβρουαρίου 1930, οι Ελληνίδες απέκτησαν υπό όρους το δικαίωμα του «εκλέγειν». Όχι ως αυτονόητο δικαίωμα, αλλά ως παραχώρηση. Όχι καθολικά, αλλά περιορισμένα. Και όχι χωρίς να προηγηθεί ένας σκληρός, προσβλητικός και βαθιά υποτιμητικός δημόσιος λόγος εις βάρος τους.

Το εξαιρετικό άρθρο της Φωτεινής Κούβελα φωτίζει με καθαρότητα και θάρρος αυτή τη διαδρομή, από τα σκοτεινά στερεότυπα που χαρακτήριζαν τις γυναίκες «ανισόρροπες» και τη ψήφο τους «επικίνδυνη και αποκρουστέα», μέχρι το σημερινό αίτημα για ουσιαστική ισότητα, εκπροσώπηση και κατοχύρωση του 50/50 παντού και στα ψηφοδέλτια.

Φωτεινή Κούβελα
Πρώην ΓΓΙΦ
Δημοτική Σύμβουλος, Επικεφαλής «ΠΑΛΑΙΟ ΦΑΛΗΡΟ ΑΛΛΑΓΗ»
Μέλος Ε.Σ. ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Σήμερα, 96 χρόνια μετά το δικαίωμα των γυναικών στο «εκλέγειν», διεκδικούμε την κατοχύρωση του 50/50 παντού και στα ψηφοδέλτια.
Σαν σήμερα, στις 5 Φεβρουαρίου 1930, ψηφίζεται το προεδρικό διάταγμα που δίνει το δικαίωμα του «εκλέγειν» στις Ελληνίδες.

Το δικαίωμα δεν ήταν καθολικό, αφορούσε στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές και προϋπέθετε την τήρηση συγκεκριμένων όρων.
Μπορούσαν να ψηφίσουν μόνο όσες είχαν κλείσει τα 30 χρόνια και διέθεταν τουλάχιστον απολυτήριο Δημοτικού.
Η υποτίμηση των γυναικών και απαράδεκτα στερεότυπα κυριαρχούσαν στην ελληνική κοινωνία. Οι Ελληνίδες δεν μπορούσαν να ψηφίσουν με το επιχείρημα ότι είχαν περίοδο και η ψήφος τους ήταν «επικίνδυνη και αποκρουστέα » καθώς θεωρούνταν ανισόρροπες και σε έξαλλή κατάσταση. Ενδεικτικό της αντίληψης αυτής είναι ένα απόσπασμα από την εφημερίδα «Νέα Ημέρα» στις 20 Μαρτίου 1928: «Παν θήλυ διατελεί εις ανισόρροπον και έξαλλον πνευματικήν κατάστασιν ωρισμένας ημέρας εκάστου μηνός… Νεώτεραι και ακριβέστεραι έρευναι καταδείκνυσιν ότι ου μόνον ωρισμένας ημέρας, αλλά δι’ όλου του μηνός τελούσιν άπαντα τα θήλεα εις πνευματικήν και συναισθηματικήν ανισορροπίαν… Η γυναικεία συνεπώς ψήφος είναι πράγμα επικίνδυνον άρα αποκρουστέον.»
Οι γυναίκες ψήφισαν για πρώτη φορά στις δημοτικές εκλογές, στις 11 Φεβρουαρίου 1934.
Στους εκλογικούς καταλόγους της Αθήνας γράφτηκαν μόλις 2.655 γυναίκες από τις οποίες ψήφισαν τελικά μόνο 439. Χαρακτηριστικό δείγμα των έμφυλων στερεότυπων που κυριαρχούσαν και διαμόρφωναν το κλίμα της εποχής, ήταν και η άρνηση της ηθοποιού Μαρίκας Κοτοπούλη να ψηφίσει, ισχυριζόμενη ότι «ψήφο θέλουν μόνο όσες είναι άσκημες και όσες αποφεύγουν να κάνουν παιδιά».
Στις βουλευτικές εκλογές οι γυναίκες ψήφισαν για πρώτη φορά στις 19 Φεβρουαρίου 1956.
Ήταν η απαρχή στην πράξη της καθολικής ψηφοφορίας που είχε κατοχυρωθεί ήδη στο Σύνταγμα του 1864 με την αναγνώριση του πολίτη στις γυναίκες. Η πλήρης κατοχύρωση έγινε στις 28 Μαρτίου του 1953 χωρίς να συμμετάσχουν τελικά στις εκλογές του
Νοεμβρίου γιατί δεν είχαν ενημερωθεί οι εκλογικοί κατάλογοι.
Στο Σύνταγμα του 1975 καθιερώθηκε η αρχή της Ισότητας των Φύλων.
Το 2018 καθιερώνεται με νόμο (4555/2018 -Κλεισθένης) η υποχρεωτική ποσόστωση, τουλάχιστον ίσο με το 40% του κάθε φύλου στα ψηφοδέλτια των κομμάτων ανά περιφέρεια προκειμένου να εκλέγονται περισσότερες γυναίκες στα όργανα της τοπικής
αυτοδιοίκησης.

Το 2019 η ποσόστωση ενισχύθηκε περαιτέρω με τον νόμο 4604/2019, και επεκτάθηκε στα ψηφοδέλτια των κομμάτων στις βουλευτικές εκλογές και στις εκλογές για την ανάδειξη μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Χρειάστηκε μεγάλος και πολύχρονος αγώνας από το γυναικείο και φεμινιστικό κίνημα, των πρωτοπόρων γυναικών κάθε εποχής, ώστε το δικαίωμα των γυναικών να εκλέγουν και να εκλέγονται να εφαρμοστεί με πολύ καθυστέρηση στην Ελλάδα.
Σήμερα, σύμφωνα με το Δείκτη Ισότητας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), η Ελλάδα παραμένει στις χαμηλότερες θέσεις ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε.
Ιδιαίτερα ο Δείκτης Εξουσίας που είναι το μέτρο της ισότητας των φύλων στη λήψη αποφάσεων σε όλους τους τομείς της πολιτικής και της οικονομίας και αποτελεί τον κύριο μοχλό προόδου, εξακολουθεί να είναι ο τομέας με τη χαμηλότερη βαθμολογία (26,2%) λόγω των επίμονων έμφυλων ανισοτήτων .
Το θετικό μέτρο των ποσοστώσεων ενίσχυσε την εκλογή περισσότερων γυναικών.

Τώρα ο αγώνας συνεχίζεται με την διεκδίκηση της καθιέρωσης του 50/50 παντού. Στα όργανα των κομμάτων αλλά και στα ψηφοδέλτια των εκλογικών συνδυασμών για την εκλογή περισσότερων γυναικών στη Βουλή, Ευρωβουλή και Αυτοδιοίκηση. Η ισάριθμη συμμετοχή 50/50 αποτελεί τη σωστή και δίκαιη αποτύπωση του όρου «ισότητα» αλλά και γιατί σήμερα οι γυναίκες είναι περισσότερες στο σύνολο του πληθυσμού αλλά και των ψηφοφόρων. (Βουλευτικές Εκλογές 2023: άνδρες 46%-γυναίκες 54%- Ευρωεκλογές 2024: άνδρες 49%-γυναίκες 51%).
Τίποτα δε μας χαρίστηκε, για αυτό έχουμε έναν λόγο παραπάνω που δεν πρέπει οι γυναίκες να απέχουμε από καμία εκλογική διαδικασία. Οφείλουμε όχι μόνο να συμμετέχουμε μαζικά αλλά και να ψηφίζουμε περισσότερες γυναίκες, δείχνοντας αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη στο φύλο μας. Γιατί πως γίνεται, ενώ είμαστε περισσότερες σαν πληθυσμός και σαν ψηφοφόροι, να εκλέγονται π. χ στην Βουλή μόνο 22% βουλεύτριες. Το χρωστάμε στον εαυτό μας και κυρίως σε όλες εκείνες τις γυναίκες που αγωνίστηκαν διαχρονικά για να απολαμβάνουμε ένα από τα σημαντικότερα και αυτονόητα ανθρώπινα δικαιώματα.