ΚΕΔΕ: Το «καμπανάκι» Κυριζόγλου και Κωνσταντέλλου: Τι ζητούν οι Δήμαρχοι; ΣΜΠΕ χωρίς πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο – Πού είναι οι Δήμοι στο κερδοφόρο σκέλος;

Τι είπαν Κυριζόγλου και Κωνσταντέλλος για την καύση απορριμμάτων

Στη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ, με αφορμή τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τη δημιουργία δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης απορριμματογενών καυσίμων (SRF/RDF) από τα αστικά στερεά απόβλητα, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυριζόγλου και ο Α’ Αντιπρόεδρος Γρηγόρης Κωνσταντέλλος τοποθετήθηκαν υπέρ της ανάγκης λύσεων στο υπόλειμμα, αλλά με διαφορετικές εστιάσεις:

• Ο κ. Κυριζόγλου έθεσε τέσσερις ρητούς όρους (χρηματοδοτήσεις, διαστασιολόγηση, κόστος για τον πολίτη, υποχρεωτική συμπαραγωγή θερμότητας/ψύξης) ώστε η καύση να λειτουργήσει μόνο ως τελευταία επιλογή μετά την πρόληψη/ανακύκλωση/επανάχρηση.

• Ο κ. Κωνσταντέλλος ανέδειξε τα «πολιτικά» και οικονομοτεχνικά κενά της ΣΜΠΕ: ποιος ωφελείται οικονομικά, ποιος ελέγχει τα εργοστάσια, πώς αποφεύγεται η υποκατάσταση της ανακύκλωσης και γιατί οι Δήμοι μένουν εκτός του κερδοφόρου σκέλους.

Η τοποθέτηση Κυριζόγλου: «Να σταματήσει η ταφή· το υπόλειμμα να αξιοποιείται ενεργειακά, αλλά με κανόνες»

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ υπογράμμισε ότι «εν έτει 2025» δεν είναι αποδεκτό η χώρα να συνεχίζει να θάβει σκουπίδια. Επανέλαβε την ιεράρχηση: ανακύκλωση (χαρτί, γυαλί, πλαστικό, αλουμίνιο), επανάκτηση/επανάχρηση, καφέ κάδοςγια τα βιοαπόβλητα και, για ό,τι δεν ανήκει στις παραπάνω κατηγορίες, ενεργειακή αξιοποίηση αντί για ταφή. Περιέγραψε εμπειρίες κοινωνικών αντιδράσεων (π.χ. σε ΣΜΑ) που εκτονώθηκαν με ενημέρωση και επιμονή των Δήμων, επισημαίνοντας ότι «πρέπει να δοθούν λύσεις, ακόμη κι αν κοστίζει πολιτικά».

Οι 4 όροι/παρατηρήσεις της ΚΕΔΕ (όπως τους διατύπωσε)

1. Χρηματοδοτήσεις μόνο για ανακύκλωση: Πόροι ΕΣΠΑ, έσοδα τέλους ταφής κ.λπ. να κατευθύνονται στην ανακύκλωση/πρόληψη, όχι στην ενεργειακή αξιοποίηση, η οποία «μπορεί να υλοποιηθεί με ιδιωτικά κεφάλαια».

2. Μικρή διαστασιολόγηση WtE: Οι έξι μονάδες να καλύπτουν το 20–25% των παραγόμενων αποβλήτων, ώστε να πιεστεί ο στόχος >65% ανακύκλωση/προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση (σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ιεράρχηση).

3. Κόστος πολίτη ≤ ταφής: Μεταφορικά και gate fee να είναι ίσα ή χαμηλότερα από το πλήρες κόστος της εναλλακτικής της ταφής (εργασίες, επεκτάσεις ΧΥΤ, μεταφροντίδα, τέλος ταφής κ.λπ.).

4. Υποχρεωτική συμπαραγωγή (CHP/CCHP): Πέρα από το gate fee και τα έσοδα από ηλεκτρική ενέργεια (ως ΑΠΕ με βάση παλαιότερα νομοθετήματα), να υπάρχει θερμότητα/ψύξη που θα διατίθεται με μηδενικό ή χαμηλό κόστος σε οικιακό και δημόσιο τομέα (σχολεία, νοσοκομεία, κοινωνικά τιμολόγια).

Ο κ. Κυριζόγλου υπενθύμισε και την εθελοντική συμφωνία (3/7/2019) για αξιοποίηση δευτερογενών καυσίμων στην τσιμεντοβιομηχανία, τονίζοντας την ανάγκη σταθερότητας θέσεων από το πολιτικό σύστημα ανεξάρτητα από κυβερνητικούς ρόλους.

«Η Ευρώπη εφαρμόζει μεθόδους ανάκτησης. Εμείς δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να θάβουμε. Ναι στην ανακύκλωση πρώτα, αλλά το υπόλειμμα να μην επιστρέφει στη γη.»

Δείτε το video στο σημείο 1 ώρα και 56 και στο σημείο 2 ώρες και 43.

Η παρέμβαση Κωνσταντέλλου: «Η ΣΜΠΕ είναι τεχνοκρατική· λείπουν τα πολιτικά και τα οικονομικά. Πού είναι οι Δήμοι στο κερδοφόρο σκέλος;»

Ο κ. Κωνσταντέλλος αναγνώρισε ότι η ΣΜΠΕ είναι επιστημονικά άρτια, αλλά «δεν αγγίζει» κρίσιμα πολιτικά και οικονομοτεχνικά ζητήματα που πρέπει να απαντηθούν πριν την υιοθέτηση ενός μοντέλου μεγάλης κλίμακας.

Βασικά σημεία κριτικής

• Ήδη γίνεται ενεργειακή αξιοποίηση, αλλά αποσπασματικά: Τα σύμμεικτα, μετά από αφύγρανση/επεξεργασία, γίνονται SRF/RDF και καταλήγουν κυρίως στην τσιμεντοβιομηχανία. Το νέο σχέδιο «επισημοποιεί» και μεγεθύνει αυτό που ήδη συμβαίνει.

• Μεταφορά αρμοδιοτήτων (2021): Η ενεργειακή αξιοποίηση πέρασε από την Αυτοδιοίκηση στο ΥΠΕΝ. «Οι Δήμοι επί δεκαετίες επωμίζονται το κοστοβόρο σκέλος (συλλογή, μεταφορά, gate fees), αλλά όταν γεννιέται κερδοφορία, οι Δήμοι εξαφανίζονται.»

• Στοίβαγμα χρεώσεων: Σήμερα η μετατροπή σύμμεικτου σε SRF/RDF κοστίζει ~50–60 €/τόνο (ενδεικτικά στοιχεία από τη συζήτηση). Η ΣΜΠΕ προδιαγράφει εκκίνηση διαγωνισμών για WtE με gate fee από 85 €/τόνο. Σ’ αυτά προστίθενται έσοδα από «πράσινη» ηλεκτρική ενέργεια και το τέλος ΑΠΕ που πληρώνουν οι καταναλωτές.

• Τέλος ταφής ≠ εξαφανίζεται: «Δεν θα φύγει· θα αντικατασταθεί και θα αυξηθεί ουσιαστικά ως “τέλος καύσης/ανάκτησης”.»

• Ποιος ελέγχει τα εργοστάσια; Τα WtE είναι «σαν αεροπλάνα» σε απαιτήσεις συντήρησης· χρειάζονται συνεχή, αξιόπιστο, ανεξάρτητο έλεγχο.

• Χωροθέτηση & κοινωνικές αντιδράσεις: Ήδη εμφανίζονται εντάσεις (π.χ. αναφορά σε Δυτική Μακεδονία). Η χωροθέτηση απαιτεί διαφάνεια και αποδοχή.

• Κίνδυνος αναστροφής ιεράρχησης: Χωρίς σαφή οροφή δυναμικότητας και αυστηρούς δείκτες, τα WtEμπορεί να γίνουν «το ευκολάκι» και να υποκαταστήσουν την ανακύκλωση/ΔσΠ.

«Φτιάχνεται μια καραντή κερδοφόρα δραστηριότητα από τα απορρίμματά μας, που είναι τοπική υπόθεση, κι εμείς οι Δήμοι μένουμε απ’ έξω. Θέλουμε ολοκληρωμένο σχέδιο με ρόλο, έλεγχο και ανταποδοτικότητα.»

Πού συγκλίνουν και πού αποκλίνουν

Σύγκλιση

• Σταματάμε την ταφή: και οι δύο υποστηρίζουν ότι το υπόλειμμα δεν μπορεί να συνεχίσει να θάβεται.

• Προτεραιότητα στην ανακύκλωση: σαφής δέσμευση στην ευρωπαϊκή ιεράρχηση (πρόληψη–επαναχρησιμοποίηση–ανακύκλωση–ανάκτηση–ταφή).

• Ανάγκη κανόνων: έλεγχοι, σωστές χωροθετήσεις, ρεαλιστική διαστασιολόγηση.

Απόκλιση/Έμφαση

• Κυριζόγλου: Θέτει συγκεκριμένους όρους πολιτικής (χρηματοδοτήσεις, όρια δυναμικότητας 20–25%, κόστος ≤ ταφής, υποχρεωτική θερμότητα/ψύξη), δείχνοντας διαδρομή σύγκλισης με το σχέδιο.

• Κωνσταντέλλος: Αναδεικνύει τα οικονομικά κίνητρα και τον αποκλεισμό των Δήμων από το κερδοφόρο σκέλος· ζητά δεσμευτικούς μηχανισμούς ελέγχου, σαφές πλαίσιο ανταποδοτικότητας και διασφάλιση ότι τα WtE δεν θα υπονομεύσουν την ανακύκλωση.

Τι μένει να αποσαφηνιστεί (για μια βιώσιμη συναίνεση)

1. Θεσμικός ρόλος ΟΤΑ στο WtE: Συμμετοχή στη μετοχική/διοικητική δομή, ρήτρες ανταποδοτικότητας προς τις τοπικές κοινωνίες, ρόλος ΦΟΔΣΑ.

2. Οικονομικό μοντέλο: Διαφανής εξίσωση κόστους (MAΑ + WtE), ανώτατα όρια gate fee, μηχανισμοί αναθεώρησης και σύγκριση με πλήρες κόστος ταφής.

3. Διαστασιολόγηση & στόχοι: Νομοθετημένη οροφή δυναμικότητας (π.χ. 20–25%), δεσμευτικοί στόχοι >65%ανακύκλωση/ΔσΠ με κυρώσεις αν δεν επιτυγχάνονται.

4. Έλεγχος & διαφάνεια: Ανεξάρτητος εποπτικός φορέας με online δημοσίευση ρύπων/λειτουργικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, υποχρεωτική CHP/CCHP σε δίκτυα τηλεθέρμανσης/τηλεψύξης.

5. Χωροθέτηση με κοινωνική άδεια: Σαφή, αντικειμενικά κριτήρια, περιβαλλοντικές αντισταθμίσεις και ουσιαστική διαβούλευση.

Το μήνυμα από την ηγεσία της ΚΕΔΕ είναι διπλό: ναι στη διακοπή της ταφής και στη στοχευμένη ενεργειακή αξιοποίηση του υπολείμματος, όχι όμως χωρίς αυστηρούς όρους που προστατεύουν τον πολίτη, το περιβάλλον και τον ρόλο της Αυτοδιοίκησης. Η μπάλα βρίσκεται τώρα στο γήπεδο της κυβέρνησης: να ενσωματώσει σαφείς εγγυήσεις σε κόστος, έλεγχο, διαστασιολόγηση και ανταποδοτικότητα, ώστε το νέο μοντέλο να αποτελέσει μοχλό για περισσότερη ανακύκλωση — και όχι δικαιολογία για λιγότερη.

myota.gr