Από τον Λαβύρινθο στην Ψηφιακή Εποχή: Ριζική εξυγίανση στις Πολεοδομίες και Νέα Εποχή Χωροταξικού Σχεδιασμού – Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα

Η πολεοδομία, διαχρονικά έχει χαρακτηριστεί από «δημιουργική ασάφεια», γραφειοκρατικά εμπόδια και συχνά εστίες διαφθοράς, εισέρχεται σε φάση ριζικής αναδιάρθρωσης.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, σε συνδυασμό με τη θεσμική αναβάθμιση, φιλοδοξεί να μετατρέψει την «αμαρτωλή» πολεοδομία σε εργαλείο διαφάνειας, ασφάλειας δικαίου και πραγματικής εξυπηρέτησης του πολίτη.

Σε συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής», ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου παρουσίασε τις βασικές πτυχές της μεταρρυθμιστικής στρατηγικής του υπουργείου, τόσο στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό όσο και στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Ψηφιακή Πύλη και Ενιαίος Κώδικας: Το τέλος της χαοτικής νομοθεσίας

Ένα από τα σημαντικότερα βήματα είναι η ολοκλήρωση του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας έως τον Σεπτέμβριο του 2025. Πρόκειται για την πρώτη πλήρη κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας μετά από 26 χρόνια. Ο Κώδικας θα είναι διαθέσιμος σε ψηφιακή πλατφόρμα, η οποία θα ενημερώνεται κάθε φορά που αλλάζει η σχετική νομοθεσία. Έτσι, πολίτες, μηχανικοί και νομικοί θα έχουν επιτέλους πρόσβαση σε σαφείς και ενιαίους κανόνες, χωρίς χαμένες ώρες ανάγνωσης ΦΕΚ.

Όπως δήλωσε, η πλατφόρμα θα παρέχει διαδραστικά εργαλεία αναζήτησης και ερμηνείας, προσφέροντας μια μοναδική ευκαιρία για εξορθολογισμό και μείωση της γραφειοκρατίας με ουσιαστικές αλλαγές όπως:

Τεχνητή Νοημοσύνη και Δορυφόροι κατά της Αυθαιρεσίας

Το υπουργείο επενδύει σε σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία όπως δορυφορική παρακολούθηση και τεχνητή νοημοσύνη για την ανίχνευση αυθαίρετης δόμησης. Ο Ψηφιακός Χάρτης, που θα έχει ολοκληρωθεί έως το πρώτο εξάμηνο του 2026, μαζί με την ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και την εφαρμογή αυστηρών ποινών, θα συμβάλει καθοριστικά στον περιορισμό της διαφθοράς και την εμπέδωση της νομιμότητας.

Το Πρόγραμμα «Δοξιάδης» και ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός προχωρά δυναμικά με στόχο την κάλυψη του 80% της ελληνικής επικράτειας, μέσω του προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Το έργο περιλαμβάνει τη σύνταξη 700 Τοπικών και 75 Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων με συνολικό προϋπολογισμό 342,4 εκατ. ευρώ (εκ των οποίων 212,4 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης). Η ολοκλήρωση προβλέπεται για το καλοκαίρι του 2026.

Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα – Περιβαλλοντική Πρωτοπορία

Παράλληλα, οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου βρίσκονται σε διαβούλευση έως τις 22 Σεπτεμβρίου. Όπως τόνισε ο υπουργός, τα νέα αυτά πάρκα εντάσσονται σε μια εθνική στρατηγική προστασίας της βιοποικιλότητας, με γεωπολιτική και περιβαλλοντική σημασία.

Η Πολεοδομία Μεταμορφώνεται

«Ήρθε η ώρα να τελειώσουμε με τα δύο μέτρα και τα δύο σταθμά στις πολεοδομίες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Παπασταύρου. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τεχνολογική αναβάθμιση, ενίσχυση της διαφάνειας και ενοποίηση των διαδικασιών, προκειμένου να εξαλειφθούν τα φαινόμενα αυθαιρεσίας, καθυστερήσεων και αδιαφάνειας που ταλαιπωρούν πολίτες και επαγγελματίες για δεκαετίες.

Η πολεοδομική εξυγίανση δεν είναι πλέον μια ευχή ή υπόσχεση. Είναι ένας ρεαλιστικός στόχος, με εργαλεία, χρηματοδότηση και πολιτική βούληση. Η μετάβαση από τον «λαβύρινθο της αυθαιρεσίας» στην ψηφιακή εποχή της διαφάνειας είναι πλέον σε πλήρη εξέλιξη.