Διόδια στον Δακτύλιο: Κίνητρο για καθαρό αέρα ή τιμωρία για τους οικονομικά αδύναμους; – Θα υπάρξουν προνόμια ή επιδοτήσεις;

Η συζήτηση για διόδια στο κέντρο της Αθήνας φέρνει στο προσκήνιο ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα της αστικής ζωής, το δικαίωμα στην κίνηση και την πρόσβαση στον δημόσιο χώρο, σε μια πόλη όπου οι ανισότητες καθρεφτίζονται μέχρι και στο τι αυτοκίνητο οδηγείς.

Η πρόταση που “εξετάζεται από την κυβέρνηση” προβλέπει την επιβολή διοδίων για παλαιάς τεχνολογίας οχήματα, αν θελήσουν να μπουν στον Δακτύλιο.

Το «μονά-ζυγά», ένα μέτρο που επί χρόνια έμεινε σχεδόν ανενεργό λόγω ελλιπούς αστυνόμευσης, φαίνεται πως οδεύει προς κατάργηση, με νέες εναλλακτικές να μπαίνουν στο τραπέζι: ζώνες κυκλοφορίας μόνο για χαμηλών ρύπων οχήματα, απαγόρευση κυκλοφορίας για Euro 5 και παλαιότερα ή κόμιστρο εισόδου στο κέντρο, κατά το πρότυπο του Λονδίνου.

Αν και ο στόχος είναι η μείωση της ρύπανσης και της κυκλοφοριακής συμφόρησης, το ερώτημα παραμένει… με ποιο τίμημα και για ποιους;

Η αλήθεια πίσω από τα παλιά αυτοκίνητα

Η Ελλάδα διαθέτει τον πιο γερασμένο στόλο οχημάτων στην Ευρώπη. Με μέσο όρο ηλικίας τα 17,5 χρόνια, τα περισσότερα παλιά αυτοκίνητα κυκλοφορούν όχι από επιλογή, αλλά από ανάγκη. Οι Έλληνες εδώ και μια δεκαετία περνούν κρίση, οπότε, ένα καινούριο αυτοκίνητο ήταν απλώς πολυτέλεια. Οι περισσότεροι οδηγοί που διατηρούν παλαιά οχήματα είναι εργαζόμενοι χαμηλού εισοδήματος, οικογένειες ή επαγγελματίες που απλώς δεν μπορούν να αντέξουν το κόστος αντικατάστασης.

Έτσι, ένα ενδεχόμενο μέτρο διοδίων στον Δακτύλιο κινδυνεύει να μετατραπεί σε τιμωρία για τους λιγότερο προνομιούχους, ενώ ευνοεί έμμεσα τους έχοντες την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν νέα, καθαρότερα οχήματα.

Λύσεις υπάρχουν, αν υπάρχει και πολιτική βούληση

Εφόσον το κράτος επιλέξει να εφαρμόσει τέτοιου τύπου μέτρα, οφείλει ταυτόχρονα να προσφέρει δίκαιες εναλλακτικές. Τα έσοδα από ενδεχόμενα διόδια μπορούν και πρέπει να κατευθυνθούν σε γενναία προγράμματα απόσυρσης και επιδότησης αγοράς νέων, καθαρών οχημάτων, με εισοδηματικά κριτήρια.

Και όχι μόνο για τα ακριβά ηλεκτρικά, αλλά για όλα τα αυτοκίνητα χαμηλών ρύπων, όπως, hybrid, mild hybrid, plug-in hybrid κ.ά. Γιατί ακόμη κι ένα νέο μικρό υβριδικό όχημα εκπέμπει πολλαπλάσια λιγότερους ρύπους από ένα 20ετίας αυτοκίνητο χωρίς κατάλληλη συντήρηση. Και σε μια πόλη που πνίγεται – όχι μόνο στην κίνηση αλλά και στη φτωχοποίηση – τα πράγματα πρέπει να λέγονται με το όνομά τους.

Δίκαιη μετάβαση ή άλλη μια ακριβή «πρόσβαση» για τούς αδύναμους πολίτες;

Η βιώσιμη κινητικότητα δεν μπορεί να οικοδομηθεί μόνο με περιορισμούς και αποκλεισμούς. Χρειάζεται κοινωνική δικαιοσύνη, σχεδιασμός και σεβασμός στη διαφορετικότητα των πολιτών. Η καθαρή πόλη δεν είναι προνόμιο των λίγων, αλλά δικαίωμα των πολλών. Η πρόσβαση στην πόλη πρέπει να παραμένει δημόσιο αγαθό και όχι άλλο ένα προϊόν με τιμή εισόδου.

Το ερώτημα παραμένει… Θα υπάρξουν πρόνοια για όσους δεν έχουν τα μέσα, αλλά έχουν την ανάγκη; Αν όχι, το μέτρο θα φέρει περισσότερους αποκλεισμούς, και όχι λιγότερη ρύπανση.