Σε μια περίοδο που η γεωπολιτική αστάθεια και οι στρατιωτικές εντάσεις, σε περιοχές όπως η Ουκρανία, η Μέση Ανατολή και η Ασία, επαναφέρουν στο προσκήνιο την κούρσα των πυρηνικών εξοπλισμών και τη σκιά ενός πυρηνικού επεισοδίου, η χώρα εμφανίζεται εντελώς απροετοίμαστη για την όποια περίπτωση πυρηνικού συμβάντος – είτε από ατύχημα είτε από πολεμική ενέργεια – παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε άμεση γεωγραφική και στρατηγική ακτίνα πιθανών κινδύνων.
Πολλές χώρες ανά τον κόσμο εντάσσουν το ζήτημα της προστασίας του πληθυσμού σε περίπτωση πυρηνικού συμβάντος στο επίκεντρο του πλαισίου της Πολιτικής Προστασίας και το διατηρούνε πάντα επίκαιρο μέσω ενημερωτικών εκστρατειών, συνεχούς εκπαίδευσης των πολιτών, προγραμματικού καθορισμού καταφυγίων, σχεδίων εκκένωσης κ.λπ. Ενδεικτικά:
– Γερμανία: Ενημερωτικά φυλλάδια για καταφύγια, για αποθήκευση τροφίμων και ιωδίου.
– Γαλλία: Σχέδιο ORSEC-Rad για μαζική προστασία.
– Αυστρία: Διανομή χαπιών ιωδίου και εθνικές οδηγίες.
– Ολλανδία, Βέλγιο, Φινλανδία, Ελβετία: Χάρτες καταφυγίων, ενημερωτικές καμπάνιες, σενάρια εκκένωσης.
– ΗΠΑ και Ιαπωνία: Θεσμική εκπαίδευση πολιτών και σχολικών μονάδων σε περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος.
Η Ελλάδα ;
Όποιος θήτευσε στο εσωτερικό της εγχώριας Διοίκησης θα διαπίστωσε εκ του σύνεγγυς ότι το κεφάλαιο της Πολιτικής Προστασίας συνιστά μία από τις μεγαλύτερες επικοινωνιακές φούσκες της σύγχρονης Ελληνικής Πολιτείας. Η Πολιτική Προστασία της χώρας αποτελεί πεδίο εμφανούς επιχειρησιακής αναποτελεσματικότητας, χαμηλής αποδοτικότητας και κατασπατάλησης σημαντικών πόρων, όχι τόσο για την πρωτοφανή θεσμική σύγχυση ρόλων και αρμοδιοτήτων όσο για την παντελή ανικανότητα χάραξης στρατηγικού σχεδιασμού. Ναι μεν αποτυπώνονται οι εν δυνάμει κίνδυνοι που μπορούν να πλήξουν ένα συγκεκριμένο χώρο, αλλά τα μέτρα της επιχειρησιακής τους αντιμετώπισης είτε αποφασίζονται αποσπασματικά, είτε αλληλεπικαλυπτόμενα, είτε επαφίονται στο έλεος του θεού, είτε πρόκειται για χειμώνα, είτε για καλοκαίρι, είτε για πλημμυρικά φαινόμενα, είτε για χιονιά, είτε για δασική πυρκαγιά.
Σε περιβάλλοντα αυτού του είδους, το τελευταίο που θα αναμενόταν θα ήταν η χάραξη της όποιας σοβαρής στρατηγικής προληπτικών μέτρων για την αντιμετώπιση του κινδύνου πυρηνικού ατυχήματος και η επακόλουθη υλοποίηση της. Μολονότι η Πολιτική Προστασία έχει συντάξει ένα θεωρητικό Εθνικό Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση πυρηνικού ή ραδιολογικού συμβάντος, με μέτρα, οδηγίες και διαδικασίες πρόληψης, ετοιμότητας και αποκατάστασης από τέτοια συμβάντα και την εμπλοκή των Αυτοτελών Διευθύνσεων Πολιτικής Προστασίας των Περιφερειών και των Δήμων, στην πράξη κανείς δεν είδε, κανείς δεν άκουσε και κανείς δεν έμαθε απολύτως τίποτα : Απόλυτη θεσμική σιωπή και αδιαφορία.
– Καμία ενημέρωση των πολιτών, καμία ενημερωτική καμπάνια και καμία οδηγία.
– Καμία κατάρτιση και γνωστοποίηση τοπικών σχεδίων Πολιτικής Προστασίας.
– Καμία εκπαίδευση εθελοντών και μαθητών.
– Καμία θεσμική πρόβλεψη για διανομή ιωδίου.
– Κανείς δεν γνωρίζει το που και των πως πιθανών καταφυγίων.
Και μέσα σ’ όλα, ο Πρωθυπουργός δηλώνει μόλις πρόσφατα στους Financial Times ότι η χώρα θα πρέπει να είναι έτοιμη να ενταχθεί στην «πυρηνική συμμαχία», αφ’ ενός γιατί η πυρηνική ενέργεια συνιστά την κατ’ εξοχή τεχνολογία που θα επιτρέψει να φτάσουμε στο ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα και αφ’ ετέρου γιατί αποτελεί καθαρή τεχνολογία (sic !!!)
Η πυρηνική ενέργεια ενέχει απειλή, η πυρηνική απειλή δεν είναι θεώρημα, είναι επικίνδυνη και υπαρκτή, η απουσία πρόληψης συνιστά συνειδητή έκθεση σε κίνδυνο, η δε οικολογική διάσταση του ζητήματος είναι περισσότερο από θεμελιώδης: Ένα πυρηνικό συμβάν δεν καταστρέφει μόνο ζωές, αλλά διαλύει οικοσυστήματα, γεωργικές ζώνες, υδάτινα αποθέματα και αφήνει ραδιενεργό αποτύπωμα που διαρκεί για δεκαετίες, με ανυπολόγιστες και μη αναστρέψιμες συνέπειες για το παρόν και για τις επόμενες γενιές.
Ειρήσθω εν παρόδω, η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ καλεί :
– Την Ελληνική Πολιτεία να προγραμματίσει και εκκινήσει την σχετική καμπάνια ενημέρωσης και ενεργοποίησης του πληθυσμού.
– Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας να εκπονήσει επικαιροποιημένα σχέδια διαχείρισης του πυρηνικού κινδύνου.
– Το Υπουργείο Υγείας να ενεργοποιήσει ένα εθνικό σχέδιο διανομής φαρμακευτικού ιωδίου.
– Τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης να εντάξουν τον κίνδυνο πυρηνικού συμβάντος στα επιχειρησιακά Σχέδια Πολιτικής Προστασίας.
Λέγεται ότι «είναι πιο εύκολο να προετοιμάζεσαι και να προλαμβάνεις παρά να επιδιορθώνεις και να μετανιώνεις»… Ο δρόμος της Οικολογικής Μετάβασης σε μία κοινωνία βιώσιμης ευημερίας είναι και δύσκολος και μακρύς και προϋποθέτει, πάνω απ’ όλα, την προστασία της ζωής και κάθε ζωής, με λίγα λόγια μια εύρωστη κουλτούρα πρόληψης στέρεα θεμελιωμένης στη συνειδητοποίηση και στην υπευθυνότητα. Μπορούνε ;
