Το σκάνδαλο της απάτης στο σύστημα δηλώσεων των αγροκτηνοτροφικών εκτάσεων του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων – ΟΠΕΚΕΠΕ αποτελεί μια από τις σοβαρότερες υποθέσεις κρατικής κακοδιαχείρισης και διαφθοράς που αποκαλύφθηκαν στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία.
Σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, οι εικονικές δηλώσεις αγροκτηνοτροφικών εκτάσεων θα μας κοστίσουν αρκετά εκατομμύρια ευρώ, σε καταλογισμούς και κυρώσεις, θα υποθηκεύσουν τη φερεγγυότητα της χώρας στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής – ΚΑΠ και θα μας επιφέρουν διαρκή επιτήρηση στον τομέα διαχείρισης των επιδοτήσεων.
Η εκτεταμένη απάτη ΟΠΕΚΕΠΕ αποτελεί το προϊόν ενός σαθρού συστήματος άσκησης της αγροκτηνοτροφικής πολιτικής, που βασίζεται στη χειραγώγηση των μηχανισμών επιδότησης και στη συστηματική υποβάθμιση των κανόνων διαφάνειας και ελέγχου. Πρόκειται για ένα σύστημα που ζημιώνει σοβαρά το δημόσιο ταμείο και τους Ευρωπαίους φορολογούμενους και συμβάλλει στη διαιώνιση ενός στρεβλού, μη βιώσιμου, αγροδιατροφικού μοντέλου : Οι πραγματικοί αγρότες, οι μικροί παραγωγοί, ή και οι νέοι που επιδιώκουν να παραμείνουν στην ύπαιθρο, αποκλείονται από τους μηχανισμούς στήριξης προς όφελος των παρασιτικών κυκλωμάτων εικονικής αγροκτηνοτροφίας που απορροφούν πολύτιμους πόρους δίχως ανταποδοτικά οφέλη.
Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ επισημαίνει ότι η απάτη ΟΠΕΚΕΠΕ έχει ακόμη σοβαρότερες διαστάσεις, αυτή τη φορά περιβαλλοντικού χαρακτήρα : Η χειραγώγηση των χρήσεων γης κατά το συμφέρον του οιουδήποτε, οι ψευδείς δηλώσεις περί καλλιεργήσιμης γης και βοσκοτόπων, η καταπάτηση δημόσιων και δασικών εκτάσεων και η ενθάρρυνση της εικονικής αγροκτηνοτροφίας, αποτελούν απειλή για την αγροτική γη και τους φυσικούς πόρους της χώρας και επιβάλλουν τουλάχιστον τα παρακάτω :
1. Την άμεση ανάληψη της πολιτικής, διοικητικής και ποινικής ευθύνης από τους υπεύθυνους της απάτης: Οι εμπλεκόμενοι, πρώην και νυν διοικήσεις, υπουργοί και κάθε τύπου φορείς, οφείλουν να λογοδοτήσουν διοικητικά και ενώπιον της δικαιοσύνης.
2. Την πλήρη αναδιάρθρωση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με όρους δημοκρατικής διακυβέρνησης, διαφάνειας, ελέγχου και περιβαλλοντικής συμμόρφωσης.
3. Την άμεση ολοκλήρωση των βοσκοτοπικών χαρτών της χώρας, την σύνταξη και την άμεση εφαρμογή των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης και την απαγόρευση των δηλώσεων βοσκοτόπων σε καθορισμένη απόσταση από την περιοχή δραστηριότητάς των αγροκτηνοτρόφων.
4. Την πλήρη ψηφιοποίηση των δεδομένων της αγροκτηνοτροφικής δραστηριότητας, ανοικτής προς όλους τους πολίτες. Όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν το δικαίωμα ενημέρωσης για τις εκτάσεις που λαμβάνουν επιδοτήσεις, τους δηλωμένους βοσκότοπους και τις δηλωμένες καλλιέργειες, συναρτήσει του ιδιοκτησιακού τους καθεστώτος.
5. Την αναθεώρηση των κριτηρίων επιδότησης . Οι ενισχύσεις πρέπει να πριμοδοτούν όσους συμβάλλουν στην τοπική αυτάρκεια, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αγροτική αναγέννηση, με προτεραιότητα στη μικρή πολυκαλλιέργεια, στους νέους αγρότες, στις γυναικείες συνεταιριστικές πρωτοβουλίες, στη βιολογική αγροκτηνοτροφία και στο αγροοικολογικό μοντέλο.
6. Την δημιουργία ανεξάρτητου Σώματος Ελέγχου Αγροτικών Ενισχύσεων. Το Σώμα θα πρέπει να έχει διασύνδεση με το Κτηματολόγιο, το Δασολόγιο, την ΑΑΔΕ και τους Πανεπιστημιακούς φορείς, ώστε να διασφαλίζεται η γεωχωρική τεκμηρίωση, η διαφάνεια, ο έλεγχος και η περιβαλλοντική συμβατότητα.
Σε κάθε περίπτωση, η απάτη ΟΠΕΚΕΠΕ έχει εμφανώς μεγαλύτερες διαστάσεις αλλά και σαφώς συγκεκριμένα αίτια : Αποτελεί μεν απόρροια αυτής της ευρωπαϊκής γεωργικής πολιτικής, υποθηκεύει με βεβαιότητα το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου, αλλά αποτελεί και το γνήσιο προϊόν της διαχρονικής κρίσης αντιπροσώπευσης, με λίγα λόγια της καταστροφικής έλλειψης αντιστοιχίας μεταξύ των κοινωνικών και περιβαλλοντικών δυναμικών του χώρου και της θεσμικής τους εκπροσώπησης, όπως καταγγέλλει εδώ και χρόνια η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ.
Με ετήσιο προϋπολογισμό επιδοτήσεων της τάξης των 7 δισ., ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα έπρεπε να αποτελεί το κατ’ εξοχή εργαλείο στήριξης του πρωτογενούς τομέα και μιας θαυμαστής μετάβασης στην πολυπόθητη αγροοικολογία. Αντίθετα, οι απεχθείς πρακτικές ενός ημιμαθούς πολιτικού συστήματος – αποστασιοποιημένου από τις πραγματικές κοινωνικές και περιβαλλοντικές δυναμικές του χώρου – από βοσκοτόπι σε βοσκοτόπι και από σκάνδαλο σε σκάνδαλο, οδηγούν στον εκμηδενισμό κάθε οράματος και κάθε προοπτικής, με ανεπανόρθωτες συνέπειες για τις μελλοντικές γενιές.
